n

BEZ KORALOWY (KALINKA)  Sambucus racemosa

 

Zasięg ogólny i środowisko występowania: Europa, Północna Azja i Ameryka Północna. Występuje w Polsce w stanie dzikim lub zdziczałym w podszycie lasów, przy drogach leśnych i na zrębach. Gatunek charakterystyczny dla lasów górskich i położonych w wąwozach. Rośnie aż do górnej granicy kosodrzewiny. Na Podkarpaciu częsty, występuje w południowej części niżu. Rzadki na północy kraju.

Bez koralowy rośnie w widnych zaroślach, wymaga gleb świeżych, żyznych, gliniastych, Rośnie także na glebach suchych i kamienistych. Jest odporny na mróz i suszę. Rośnie szybko i daje odrosty z pnia, cienioznośny.

Podobnie jak bez czarny jest wskaźnikiem gleb bogatych w związki azotowe.

Image 

Charakterystyka gatunku

Bez koralowy to krzew dorastający do 3 m lub rzadziej małe drzewko z luźną, nie regularną koroną do 5 m. Gałązki ma nagie, jasnobrązowe, korę pnia ciemnobrązową. Wewnątrz pędów gąbczasty rdzeń o brunatnym kolorze.

Pąki liściowe są na krzyżległe, kuliste, jajowate, tępe dł. 10-12 mm., odstające pod szerokim kątem od pędu. Liście rozstawione naprzemianlegle złożone z 5 lub 7 listków. Listki długości 3-8 cm lancetowate lub eliptyczne, brzegi ostro piłkowane (ząbkowane). Z wierzchu ciemnozielone od spodu niebieskozielone nagie.

Listki szczytowe zwykle nie większe niż pozostałe na ogół bez przylistków.

Rozwijają się równocześnie z kwiatami. Kwiaty drobne o silnym przyjemnym zapachu, zielono żółtawe zebrane na szczycie młodych gałązek w gęsty wielokwiatowy kwiatostan.

Kwiat średnicy 4-5 mm z 5 ząbkowym kielichem oraz koroną o rurce z 5 ząbkami na szczycie. Pręcików 5. Słupek dolny. Samopylne lub zapylane przez owady. Kwitnie od kwietnia do maja. Owocem bzu koralowego są kuliste pestkowce około 6 mm średnicy. Błyszczące, żywo pomarańczowo czerwonego koloru.

Nasiona brązowożółte jajowate, spłaszczone około 4 mm długości.

Bez koralowy jest rośliną trującą. Połknięcie surowych owoców skutkuje bólem głowy, wymiotami i biegunką. Pamiętajmy, że owoce dojrzewają już w czerwcu i lipcu czyli w okresie wakacji i stają się przyczyną zatruć.

Image 

Wykorzystanie, działanie i zastosowanie.

Kwiaty bzu koralowego mają właściwości zbliżone do właściwości bzu czarnego. Z suszonych kwiatów przygotowuje się napary i odwary. Zawierają one garbniki, sole potasu, śluzy roślinne, kwasy fenolowe i flawonoidy. Stosuje się jako środek moczopędny, w stanach grypowych jako środek napotny. Zewnętrznie jako płukanki na zapalenie gardła, krtani i jamy ustnej.

Owoce zawierają cukry, kwasy organiczne, karoten, antocjanozydy oraz witaminy A, B i C. Używa się je jako napary i syropy i mogą być wykorzystywane do sporządzania soków oraz konfitur, jednakże wcześniej należy usunąć z nich trujące pestki zawierające kwas pruski.

Owoce i zawarty w nich sok działają oczyszczająco i napotnie. Ale stanowią tylko lek po ugotowaniu. Stosuje się go też przy chorobach przeziębieniowych, w gorączce, w chorobach zakaźnych w skąpomoczu i w niektórych chorobach skóry związanych z zaburzeniami przemiany materii.

Jagody bardzo dobrze nadają się na dżemy i galaretki. Syrop z bzu koralowego stosowany jest od kilku wieków w Anglii jako lek na przeziębienia.

Bez koralowy stosuje się też jako roślinę uprawną. Uprawia się ją ze względu na piękne kwiatostany i jaskrawo czerwone owoce.

Liście opadające na ziemię, wytwarzają dużo zasadowej próchnicy.

Bez też dostarcza pokarmu dla wielu ptaków i zwierząt.

Zachęcamy do rozmnażania tego gatunku metodą sadzonek. Posadzone w mokrym piasku lub włożone do wody szczepki łatwo się ukorzeniają.

 

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Powered by WordPress
n