n

Co to jest NATURA 2000?

Natura 2000 jest zbiorem obszarów chronionych, wyznaczonych według jednolitych kryteriów w całej Unii Europejskiej, w taki sposób by zachować na nich siedliska przyrodnicze i gatunki, które zostały uznane za „ważne dla Europy”.

Wyróżnia się dwa typy obszarów Natura 2000:

  • obszary specjalnej ochrony ptaków (OSO), są to obszary wyznaczone na podstawie Dyrektywy Ptasiej dla ochrony populacji dziko występujących ptaków jednego lub wielu gatunków, w granicach którego ptaki mają korzystne warunki bytowania w ciągu całego życia, w dowolnym jego okresie albo stadium rozwoju.

  • Specjalne obszary ochrony siedlisk (SOO), są to obszary dla wspólnoty Europejskiej, wyznaczone na podstawie Dyrektywy Siedliskowej, w celu trwałej ochrony siedlisk przyrodniczych albo populacji zagrożonej wyginięciem gatunków roślin i zwierząt, albo w celu odtworzenia właściwego stanu siedlisk lub stanu populacji tych gatunków, sprzyjającego ich dalszej ochronie.

Obszary OSO i SOO są od siebie niezależne – w niektórych przypadkach ich granice mogą pokrywać się lub być nawet identyczne.

Jedynym wspólnym kryterium jest ich znaczenie dla gatunków i ekosystemów, a jedyną wytyczną dotyczącą funkcjonowania obszarów jest konieczność skutecznego zachowania tych gatunków i ekosystemów w tzw. „właściwym stanie ochrony”.

Właściwy stan ochrony w przypadku gatunków oznacza, że:

  • zachowana zostaje liczebność populacji, gwarantująca jej utrzymanie się w biocenozie przez dłuższy czas

  • naturalny zasięg gatunku nie zmniejszy się

  • pozostaje zachowana wystarczająco duża powierzchnia siedliska gatunku.

Siedlisko lub gatunek o znaczeniu priorytetowym to typ siedliska przyrodniczego lub gatunku zagrożonego zanikiem, w odniesieniu do ochrony którego Wspólnota Europejska ponosi szczególną odpowiedzialność, ponieważ jego występowanie koncentruje się na terytorium Państw Członkowskich.

Oznacz to, że jeżeli siedlisk i gatunków priorytetowych nie zachowa się w Europie to nie da się ich zachować w ogóle.

Szczegółowe ustalenia dotyczące ochrony obszarów Natura 2000 zostaną opracowane w planie ochrony. Plan taki będzie musiał zostać sporządzony w ciągu pięciu lat od wyznaczenia obszaru i uzgodniony z odpowiednimi radami gmin.

Sporządzenie planu ochrony będzie należało do sprawującego nadzór nad obszarem. Do jego obowiązków będzie ponadto należało monitorowanie stanu ochrony siedlisk i gatunków, a także sprawozdawczość i raportowanie.

Każdy z obszarów Natura 2000 może być w inny sposób chroniony – na wielu z nich gospodarka człowieka nie musi być w ogóle ograniczona, a niekiedy nawet dla zachowania ekosystemów półnaturalnych wspiera się pewne jej formy.

Jednak warunkiem koniecznym jest, aby ochrona była skuteczną, co jest weryfikowane w ramach obowiązkowego monitoringu.

Wyznaczenie obszaru Natura 2000 to przede wszystkim ogromna promocja dla regionu. Największe znaczenie może mieć dla rozwoju turystyki. Status obszaru Natura 2000 jest gwarancją dobrego stanu środowiska przyrodniczego. Powinien przyciągać również osoby zainteresowane ciekawymi zjawiskami przyrodniczymi, osoby umiejące uszanować cenne gatunki flory i fauny.

Sieć Natura 2000 oprócz typowo przyrodniczych celów zajmuje się też zadaniami związanymi z rozwojem rolnictwa i polityką strukturalną obszarów wiejskich.

W 2004 roku Polska przekazała pierwszą listę obszarów Natura 2000, które zostały zaakceptowane przez Komisję, jest na niej 72 obszary specjalnej ochrony ptaków OSO 7,8 % powierzchni kraju, i 184 obszary specjalnej ochrony siedlisk SOO – 3,6 % powierzchni kraju.

Dyrektywa Ptasia ma na celu ochronę gatunków ptaków, gospodarowanie nimi i regulowanie ich liczebności. Zawiera ona zasady dopuszczalnego wykorzystania tych gatunków, podaje listę gatunków ptaków rzadkich lub zagrożonych wyginięciem z powodu zmian zachodzących w ich siedliskach.

Siedliska mają umożliwić zagrożonym gatunkom przetrwanie i rozród. W Polsce występuje 267 gatunków ptaków z załącznika I Dyrektywy Ptasiej i dla nich wszystkich powinny powstać obszary OSO, na których zapewni sie ochronę tych gatunków i ich siedlisk.

Ochronie powinny także podlegać gatunki wędrowne – zwłaszcza ich tereny lęgowe, zimowiska lub miejsca wypoczynku na trasach wędrówek.

Dyrektywa Siedliskowa ma na celu zapewnienie różnorodności biologicznej przez ochronę siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory na europejskim terytorium państw członkowskich.

Siedliska przyrodnicze to nowe pojęcie w ochronie przyrody. W Polsce występuje ich 76. Odpowiadają one różnym zbiorowiskom roślinnym, takim jak: np. murawy górskie na podłożu wapiennym, łąki używane ekstensywnie, grądy środkowoeuropejskie, torfowiska wysokie itp.

Wśród nich w Polsce występuje 13 siedlisk priorytetowych.

Drugim elementem podlegającym ochronie na mocy Dyrektywy Siedliskowej są gatunki roślin i zwierząt i ich siedliska (z wyłączeniem ptaków).

Siedlisko gatunku to obszar wyznaczony przez charakterystyczne cechy biotyczne i abiotyczne, na którym gatunek występuje w którymkolwiek stadium swojego cyklu biologicznego.

W Polsce jest takich 44 rośliny w tym 11 priorytetowych oraz 88 gatunków zwierząt (24 ssaki, 1 gad, 4 płazy, 19 ryb, 40 bezkręgowców) w tym 13 priorytetowych gatunków.

Przez ochronę typu siedliska czy siedliska gatunku rozumiemy jedynie ochronę jego reprezentacji, a nie wszystkich miejsc występowania w kraju.

Jak działa NATURA 2000?

Jeżeli w obszarze NATURA 2000 chronione ekosystemy i gatunki są we właściwym stanie ochrony i nic im nie zagraża, to NATURA 2000 nie zmienia nic w dotychczasowym funkcjonowaniu tego obszaru, m.in. w formach prowadzonej na nim gospodarki. Prowadzony w określonych odstępach czasu monitoring powinien sprawdzać czy wszystko jest w porządku.

Jeśli jednak obecna gospodarka zagraża chronionym ekosystemom i gatunkom, lub negatywnie na nie wpływa, NATURA 2000 powinna stymulować dostosowanie tej gospodarki do potrzeb ochrony.

Jeżeli chronione gatunki lub ekosystemy potrzebują konkretnych, specjalnych zabiegów ochronnych, to NATURA 2000 umożliwi ich wykonanie i sfinansowanie.

Jeżeli w przyszłości pojawią się zagrożenia dla chronionych gatunków lub ekosystemów, to NATURA 2000 powinna im przeciwdziałać.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Powered by WordPress
n