Harcerski Klub Ekologiczny Zimorodek

Zakładamy zielnik

Dh. Drużynowy
Dh. Zastępowy

Znajomość środowiska, między innymi znajomość roślin, które w nim stale występują i rozwijają się.

Są to rośliny charakterystyczne, które można spotkać jedynie w określonym zbiorowisku roślinnym, lub rośliny wskaźnikowe o bardzo wąskim zakresie tolerancji na określone czynności środowiska.

Zielnik ma odpowiednią wartość, jeśli rośliny są w nim umiejętnie zebrane, dobrze zasuszone, zaopatrzone w odpowiednie etykiety, prawidłowo sklasyfikowane i przechowywane.

Zastęp harcerski zakładając swój zielnik powinien pamiętać, że zielnik oprócz roślin wyższych może obejmować również porosty, mchy i grzyby.

Można gromadzić części roślin: owoce, nasiona, szyszki, drzewo, korę, liście i gałęzie z pękami.

Ważne jest jednak zawsze nie to, ile zbieramy, ale jak zbieramy. Zastęp nie powinien pracować bezplanowo, ale zbierać pod określonym kątem widzenia, kompletować na przykład gatunki określonej rodziny, rośliny należącej do jakiegoś zespołu ekologicznego (łąki, stawu, lasu iglastego, rumowiska, chwastów na uprawianej roli itd., nasiona roślin uprawianych czy szyszki roślin iglastych.

Każdy obiekt opisujemy z podaniem daty, miejsca znalezienia i szczegółowych właściwości środowiska. Nigdy nie dowierzajcie swojej pamięci!

Ważne jest, aby znalezione okazy zostały przetransportowane do harcówki bez uszkodzeń. Tam zajmiemy się dokładnym ich oznaczeniem. I do czego będzie wam potrzebne odpowiednie piśmiennictwo lub pomoce nauczyciela lub naszego klubu.

NIEZBĘDNY EKWIPUNEK!

aNie zapominamy oczywiście pozyskać i zabrać klucza do oznaczenia roślin.

OGÓLNE ZASADY ZBIERANIA ROŚLIN

PRASOWANIE I SUSZENIE ROŚLIN

Po dokładnym oznaczeniu roślin przygotowujemy do suszenia.

Najprostsza odmiana prasy składa sie z dwóch arkuszy tekturowych 40x25 cm i grubości 5 mm. Łączymy je sznurkiem. Potem układamy je w stosy nie przekraczające 10-15 cm wysokości. Same rośliny kładziemy w prasie na białym higroskopijnym papierze (gazecie), przy czym należy je tak upozować aby wyglądały ładnie, unikajmy wszelkiej sztuczności. Papier musi przylegać do wszystkich części roślin. Arkusze gazetowe zmieniamy (1 raz dziennie). Rośliny o liściach mięsistych wieszamy na sznurku i zanurzamy w gotującej wodzie, aż po kwiatostan, po czym skrupulatnie suszymy i wkładamy do prasy.

Iglaste przed włożeniem do prasy zanurzamy w gorącej wodze, zapobiegają odpadaniu szpilek po wysuszeniu.

Niektóre rośliny np. miodniki siarkujemy (przetrzymujemy świeżę rośliny w dwutlenku siarki -> spalamy siarkę do momentu aż kwiaty roślin utracą barwę, po wysuszeniu ich dawne kolany powracają) zbyt wczesne wklejanie nie wysuszonych roślin powoduje marszczenie stanu zielnika.

NALEPIANIE ROŚLIN

Na stronie zielnika nadaje sie w zasadzie każdy gruby papier. Musi on być bezdrzewny i możliwie najbielszy, przy czym rozmiary jego zleżą od rodzaju zielnika, najczęściej jednak posługiwać się będziemy wielkością stron 20x30 cm.

Karton ten powinien być dostatecznie gruby, aby stwarzał sztywną postawę delikatnym roślinom. Powinien być również gładki ponieważ umieszczamy na nim opisy ziół.

Rośliny przymocowujemy paskami gruntowego papieru w taki sposób, aby można było w każdej chwili uwolnić. Pąki zwilżamy tylko na końcach, aby roślina nie kontaktowała się z klejem.

Najbardziej wygląd nadają roślinie paski przezroczyste dlatego też najchętniej używamy pasków celofanowych, choć nadają sie też paski używane przez filatelistów.

Gotowy przylepiec celefonowy nie nadaje się do tych celów. Oczywiście na jednej stronie nalepiamy bądź tylko jedną roślinę, bądź kilka okazów w różnych stadiach rozwoju, lecz należących do tego dolnym rogu arkusza. Opis powinien być zgodny z następującym schematem:

Nazwę rodziny możemy wypisać kolorowym tuszem. Każdą stronę notujemy w skoroszycie, co ułatwia późniejsze jej odnalezienie. Zbiory musimy co pewien czas przeglądać, aby stwierdzić czy nie gnieździły się w nich szkodniki. Możemy je odstraszyć naftaliną lub kamforą, jednak skutecznie będzie impregnowanie. W tym celu kładziemy teczki do dobrze zamykającej sie skrzynki najlepiej do blaszanego pojemnika umieszczające tam miseczkę z dwusiarczkiem węgla lub czterochlorkiem węgla(Uwaga! Oba płyny są trujące, a dwusiarczek węgla jest ponadto łatwopalny) wszystkie szkodniki giną po działaniu dwusiarczku węgla po upływie 6-8 dni, a czterochlorku węgla juz po upływie 1-2 dniach.

ZBIERAMY NASIONA

zbiór nasion jest uzupełnieniem zielnika. Nasiona roślin nie są wyłącznie „ziemnami” wiele z nich ma różnorodne urządzenia, które odgrywają rolę przy przenoszeniu przez wiatr, wodę czy zwierzęta. Nasiona przechowujemy w szklanych naczyniach np. w butelkach po czym stawiamy w drewnianej deseczce z wywierconymi otworami na pojemniki. Szklane pojemniki opisujemy numerami i robimy zestawienie informacji o poszczególnych nasionach.

KOLEKCJA LIŚCI

kolekcja liści przyczynia się do lepszego poznania krajowych drzew liściastych i krzewów. Liście nie są szczególnie wrażliwe i dają sie łatwo zasuszyć. Ważne jest jedynie, aby nalepiać po 2 okazy każdego gatunku, a więc tak, żeby widoczna była zarówno górna jak i dolna jego strona.