Harcerski Klub Ekologiczny Zimorodek

jest gatunkiem rośliny wieloletniej należącej do rodziny dymnicowatych obejmującej około 280 gatunków roślin zielonych pochodzących ze strefy umiarkowanej półkuli północnej. W Polsce występuje 5 gatunków z których najczęstszą jest kokorycz pusta.

WYSTĘPOWANIE:

Jest gatunkiem o zasięgu środkowoeuropejskim. Południowa granica zasięgu rozciąga się od Pirenejów, przez południowe Włochy do Grecji. Północna granica zasięgu przebiega przez Wielką Brytanię, Danię i południową część Skandynawii.

W Polsce przebiega wschodnia granica zasięgu występowania tego gatunku.

Występuje dość często na niżu, od Śląska poprzez Wielkopolskę do Pomorza Środkowego, a przede wszystkim w reglu dolnym w Sudetach i Karpatach.

SIEDLISKO:

Rośnie w cienistych żyznych lasach liściastych zwłaszcza bukowych, w grądach i lasach łęgowych. Preferuje gleby żyzne, świeże do wilgotnych, próchniczne, o odczynie obojętnym do zasadowego.

OPIS ROŚLINY:

Nazwa kokorycz pusta pochodzi od podziemnej bulwy, prawie kulistej lub nieco podłużnej, za młodu pełnej później wewnątrz pustej. Bulwa pokryta jest włóknistymi korzeniami.

W marcu z bulwy wyrasta łodyga wysokości 10-35 cm, naga, bez łuskowatego liścia u nasady. Na łodydze pojawiają się naprzemianległe dwa liście miękkie łodygowe nagie, trzylistne. Listki na ogonkach, trójdzielne, o podzielonych i ząbkowanych odcinkach. Długości do 4 cm z wierzchu jasnozielone pod spodem szarozielone. Liście przykwiatowe są całe, jajowate ku szczytowi zwężone.

Kokorycz kwitnie od końca marca do połowy mają ma kwiaty zebrane w grona o kolorze purpurowo różowym, niebiesko purpurowym lub biało żółtawym. Kwiatostan jest złożony z 10-20 kwiatów. Kwiaty długości 10-35 mm, przysadki kwiatowe jajowate i niepodzielne. Kwiaty wyrastają z kąta niewielkiego siedzącego listka mają długą wygiętą ku dołowi ostrogę. Jest to ostroga miodnikowa, w której znajduje się nektar, do którego jednak mogą się dostać tylko owady o długich trąbkach. Dlatego niektóre trzmiele o krótkich narządach puszczkowych często nadgryzają ostrogę u podstawy i „podbierają nektar”. Kwiaty w niekorzystnych warunkach mogą ulegać samozapyleniu.

Owocem kokoryczy jest torebka z nasionami o długości 3-3,5 cm, otwierająca się dwiema klapami. Po wydaniu owoców część nadziemna rośliny szybko wysycha. Nasiona kokoryczy zaopatrzone są w ciałka mrówcze elajosomy i są rozsiewane przez mrówki.

CIEKAWOSTKI:

• kokorycz pusta to roślina znana od starożytności. Opisywał ją Dioskumides Pliniusz Starszy. Paracelsus. Znane jest jej lecznicze, kojące działanie na suchą, popękaną skórę. Szczególnie ceniona jest jej zdolność likwidowania egzemy. Poza tym wzmacnia naczynia krwionośne, doskonale nawilża i działa antyalergicznie.

• zawiera w bulwie do 6% alkaloidów kilku grup, z których najważniejsza jest bulbokapnina.

• wyciąg alkoholowy z bulw działa wspomagająco i rozkurczowo.

• w niemieckiej medycynie używana dawniej jako środek przeciwko robakom i w chorobach kobiecych.

• łacińska nazwa pochodzi od greckiego korydalis - dzierlatka, od budowy kwiatu przypominającego czubek na głowie tego ptaka.

UWAGA:

Kokorycz pusta to roślina trująca.