Harcerski Klub Ekologiczny Zimorodek

RDEST  WĘŻOWNIK ( Polygonum bistorta)

Gatunek rośliny z rodziny rdestowatych obejmujący ponad 200 gatunków. Występuje też pod nazwą raczki, raczkowe szyjki, rdest łąkowy i wężownik, kapusta łąkowa i żmijowy korzeń.

 

 

 

WYSTĘPOWANIE, SIEDLISKO:
Roślina arktycznych i umiarkowanych stref  Europy i Azji zawleczona też na Alaskę i północną część Ameryki Północnej. W Polsce dość częsta na obszarze całego kraju, w górach sięga po piętro alpejskie.Siedliskiem występowania rdestu są torfowiska niskie, mokre łąki, wilgotne polany leśne i brzegi lasów, oraz brzegi jezior. Preferuje gleby próchniczne zasobne w substancje mineralne i związki azotowe.

 

 

 

OPIS  ROŚLINY:
Rdest wężownik to roślina wieloletnia, bylina. Z grubego poskręcanego, czarnego spłaszczonego kłącza tworzy się rozeta liści z której wyrasta pojedyncza, słabo ulistniona, krótko owłosiona łodyga o wysokości od 30-80 cm. (100 cm).
Liście odziomkowe, jajowato lancetowate są duże długości do 15 cm, ogonkowe z wierzchu zielone pod spodem sinawozielone. Liście górne zaś siedzące, lancetowate zmniejszające się ku górze. Przylistki zrośnięte w błoniastą pochewkę.
Kwiaty zebrane są w gęsty walcowaty kłos długości 3-8 cm, osadzony na szczycie łodygi. Długość pojedynczego kwiatka 4-5 mm. Okwiat bladoróżowy do różowego, złożony z 25 listków niezróżnicowany na kielich i koronę, przedprątne owadopylne, rozwijające się stopniowo, od dołu kłosa ku górze. U nasady pręcików znajdują się czerwonawe gruczoły miodowe.
Owocem tego rdestu jest orzech, trójkanciasty, ciemnobrązowy, błyszczący, otoczony rozrośniętymi listkami okwiatu.
Rdest kwitnie od czerwca do sierpnia.

 

 

 

ZASTOSOWANIE  I  CIEKAWOSTKI: 
Roślina lecznica której własności odkryto w XVI w. W Polsce była stosowana już od XVII wieku. Surowcem zielarskim jest kłącze w którym stwierdzono do 25% garbników, kwasy fenolowe, do 20% skrobi, leukocyjanidynę i sole mineralne. Działanie pozyskanego jesienią kłącza i wysuszonego w przewiewnym miejscu w temperaturze do 40OC jest wielostronne. Ma własności ściągające, przeciwkrwotoczne, przeciwzapalne, przeciwbiegunkowe, przeciwbakteryjne, odtruwające i gojące rany.

 

 

 

Wewnętrznie stosowany w:

• nieżytach żołądka, ostrych biegunkach, zapaleniu jelita cienkiego, nieżycie odbytnicy i wielu innych schorzeniach układu pokarmowego, zatruciu pokarmowym i w nieznacznych krwawieniach w przewodzie pokarmowym, pomocniczo przeciw zakażeniom drobnoustrojami (czerwonka i dur brzuszny).

 

Zewnętrznie używa się go do:

• płukania jamy ustnej i gardła, przy zapaleniu śluzówek, anginie i pleśniawkach
• w postaci okładów przy oparzeniach oraz owrzodzeniach pochodzących od żylaków
• w postaci odwarów i kąpieli przy trądziku i opryszczce, nadmiernej potliwości i czyrakach
• w postaci nasiadówek w żylakach odbytu
• do przemywania i okładów w trudno gojących się ranach

Rdest wężownik stosowany musi być z umiarkowaniem gdyż używany przez dłuższy czas upośledza wchłanianie pokarmu z jelit i może to wywoływać zatrucia.

 

 

 

Roślina ozdobna:

• pędy z kwiatostanami wykorzystuje się do bukietów komponowanych z dziko rosnących roślin
• stosowana jako bylina ozdobna w parkach i na rabatach, roślina okrywowa

Roślina przemysłowa:

• kłącza rdestu były używane do garbowania skór, farbowania wełny na żółto i intensywny kolor czerwony
• kwiatostany używano do czyszczenia szkiełek w lampach naftowych.

CIEKAWOSTKI:

• nazwa pochodzi od wężowatego powykręcanego kłącza rośliny
  
• w Saksonii i na Łużycach oraz na Syberii i w innych okresach głodu, jadane są na wiosnę jako szpinak lub kapusta łąkowa, związane to było z dużą zawartością skrobi
• liście rdestu były też prażone, gotowane w zupach lub nasiona mielone na mąkę lub gotowane jako kasza. Robiono też potrawy z suszonych liści i marynowano je, są bardzo smaczne
• w Anglii liście gotowano powszechnie na wiosnę na święta Wielkanocne robiono z nich deser ziołowy (herb pudding). Obecnie odbywają się nieoficjalne mistrzostwa świata w przygotowaniu tej potrawy
• palony jako kadzidło wspomagał wróżby
• robiono z niego odtrutki na ugryzienie węży i inne trucizny
• kwiaty tego rdestu są bardzo obfite w nektar i mają bardzo duże znaczenie jako pokarm dla pszczół.