n

Czosnaczek pospolity (Alliaria petiolata)

Należy do rodziny kapustowatych, krzyżowych. Jest to rodzina roślin zielnych, rzadziej drzew i krzewów, należąca do rzędu kapustowców. Liczy 381 rodzajów i około 3700 gatunków.

Kapustowate to bardzo ważna rodzina z punktu widzenia człowieka. Zawiera wiele gatunków mających znaczenie w rolnictwie, ogrodnictwie jak i gatunki roślin zielarskich.

Występowanie i siedlisko

2 maja (13)

Czosnaczek występuje na obszarze Europy, Azji zachodniej, na Półwyspie Indyjskim i w Afryce północnej. Rośnie także w Ameryce Północnej gdzie został introdukowany (sztucznie wprowadzony na obszar niebędący jego naturalnym areałem w celu biologicznego zwalczania szkodników roślin). Z powodu braku naturalnych szkodników i szybkiego rozpowszechniania się uznano go za gatunek inwazyjny.

Pospolity w całej Polsce, poza częścią północno-wschodnią gdzie spotykany jest rzadziej, w górach po regiel dolny. Najczęściej rośnie w lasach liściastych, grądach, buczynach i łęgach, a zwłaszcza w lesie lipowo-klonowym i w łęgu jesionowo – wiązowym, w zaroślach łęgowych i nadrzecznych, w starych parkach i cienistych rowach. Preferuje gleby gliniasto-piaszczyste i żwirowe, o dużej zawartości próchnicy i składników pokarmowych, o odczynie obojętnym, wilgotne.

Opis rośliny

190_Alliaria_officinalis

Czosnaczek jest rośliną dwuletnią. Posiada korzeń palowy, pojedynczy o barwie kremowej. W pierwszym roku wegetacji wypuszcza rozetę liści blisko gruntu, która pozostaje zielona przez całą zimę. Wiosną drugiego roku wykształca pojedynczą łodygę, a jeśli roślina rośnie w nasłonecznionych miejscach łodygi mogą być krzaczaste.

Łodyga osiąga 30-60 cm wysokości jest prosto wzniesiona, gęsto ulistniona, kanciasta, w dolnej części owłosiona. Liście roślina ma nagie, cienkie, o silnym zapachu czosnku. Dolne długoogonkowe, nerkowate, karbowano-ząbkowate, górne z krótszym ogonkiem jajowato-sercowate, zatokowo-ząbkowane.

Kwiaty – małe, zebrane w grona, wyrastające z kątów najwyższych liści. Kwiaty mają cztery jasnozielone działki kielicha, cztery białe płatki korony, sześć pręcików (z których 4 są dłuższe) i słupek górny. Kwitnie w miesiącach kwiecień – czerwiec.

Owocem jest wzniesiona, równowąska, czterograniasta łuszczyna o długości 3-6 cm, osadzona na grubej szypułce.

Nasiona szorstkie, brunatne do czarnych. Pojedyncza roślina może wydać setki nasion, które rozsiewają się na kilka metrów wokół.

Po wydaniu nasion liście obumierają, a sucha łodyga z częścią owoców pozostaje jeszcze przez lato.

2 maja (15)

Zastosowanie w medycynie

Głównymi składnikami rośliny są garbniki, fitoncydy, glikozydy, enzymy, wapń, fosfor, żelazo, witamina C i olejek eteryczny. Działanie tych składników jest antyseptyczne, bakteriobójcze, odtruwające, przeciwpasożytnicze, przyśpieszające gojenie ran, rozkurczowe i wzmacniające.

Odwar z ziela używany jest w biegunkach, zaburzeniach przemiany materii, robaczycy jelitowej.

Okłady stosuje się w grzybicy skóry, owrzodzeniach, trudno gojących się ranach. Tampony nasączone sokiem leczą żylaki odbytu, a wprowadzone do nosa tamują krwawienie. Kąpiele z dodatkiem odwaru z ziela mają działanie antyseptyczne, gojące, pomagają w leczeniu zmian skórnych. Jedzony na surowo wzbogaca organizm i pomaga przy infekcjach i nieżytach górnych dróg oddechowych. Nalewkę z czosnaczku można wcierać w obolałe i reumatycznie zmienione miejsca.

maj 2011 028maj 2011 027

Ciekawostki

  • Nazwa rodzajowa Alliaria pochodzi od allium (czosnek) i dotyczy charakterystycznego zapachu rośliny. Nazwa gatunkowa patiolatus to ogonkowy.
  • Roślina lecznicza i przyprawowa – wszystkie części tej rośliny zawierają olej czosnkowy i musztardowy.
  • Jedna z najstarszych odkrytych w Europie przypraw do gotowania. Nasiona stosowano jak pieprz.
  • Liście wykorzystywane we Francji jako składnik sałatek.
  • Używany dawniej do okładania ropiejących i trudno gojących się ran i wrzodów.
  • Spożywany przez krowy i owce może spowodować nieprzyjemny smak mleka.
  • Kwiaty produkują słodki nektar, który zbiera się u podstawy kielicha i wabi liczne pszczoły, muchy i chrząszcze. Na liściach żerują larwy wielu gatunków motyli, w tym zorzynek rzeżuchowiec.
  • W Europie aż 69 gatunków owadów i 7 gatunków grzybów wykorzystuje czosnaczek jako pokarm.
  • Początkowo hodowany jako zioło stał się uciążliwym chwastem, szczególnie w Ameryce Północnej. Od 2006 roku zwalcza się go w wielu stanach USA.
  • Owady i grzyby, które żywią się nim nie występują na kontynencie Ameryki Północnej co zwiększyło wydajność nasion.
  • Nasiona czosnaczka mają zdolność kiełkowania nawet po pięciu latach, co utrudnia zwalczanie mechaniczne tej rośliny.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Powered by WordPress
n