n

DĄB (QUERCUS)

W Polsce występują 3 podstawowe gatunki z których najpopularniejszym jest dąb szypułkowy. Osiąga on wysokość 40m, jest długowieczny żyje ponad 1000 lat. Drzewo rosnące swobodnie ma krótki pień dochodzący do 2-3m średnicy, konary są grube i rozłożyste. Młode drzewo ma korę gładką o barwie szarej, stare drzewa ciemnoszarą, głęboko podłużnie spękaną. Liście skrętoległe ok 5-16cm długości, skórzaste, nagie, z lekko szarozielonym odcieniem od spodu nieco owłosione, z 3-6 parami zaokrąglonych klap, ogonki liściowe krótkie (1cm). Mniej więcej w maju pojawiają się kwiaty które są rozdzielnopłciowe, wiatropylne i wyglądają jak bladozielone, zwisające kotki. Orzechy potocznie nazywane żołędziami, po 2-3 na szypułce o długości 2-5cm, mają kształt owalny. Osadzone są w półokrągłych miseczkach (cupulach).(Dąb bezszypułkowy – żołędzie przytwierdzone do gałązek). Drzewo rosnące swobodnie owocuje po 40-50 latach. Dorosły dąb może wytworzyć rocznie nawet 90 tyś żołędzi, a więc wiele milionów przez całe życie. Dąb jest też przez całe życie producentem gleby powstającej z nawet 250 tysięcy liści rocznie i opadających pokryw pączków, kwiatostanów i obumarłych gałęzi. System korzeniowy składa się z korzenia palowego i silnych odgałęzień bocznych na glebach płytkich i świeżych, powierzchniowy na glebach płytkich.

Ciekawostki – zastosowanie.

Wiele prymitywnych ludów na ziemi wierzyło, że dąb stworzony został jako pierwsze drzewo na świecie. Był przeogromny. Rozłożystą koroną wspierał niebo, a w jej najwyższych kanarach mieszkali bogowie, zaś na potężnych korzeniach opierały się filary piekieł. Od pradziejów przypisywano dębom znaczenie mityczne i magiczne. W cieniu dębu Abraham spotkał Anioła. Biblia opowiada również, że pod starymi dębami zwolennicy Baala składali swemu bogu ofiary palne. Wyrocznia Zeusa w greckiej Dodonie znajdowała się w gaju dębowym. Sokrates nazywał dąb „drzewem wieszczym”, świętym drzewem rzymskiego boga też był dąb. U ludów germańskich drzewo to było rośliną najświętszą i najważniejsze uroczystości odbywały się pod dębem. Z liści spływała złotawa ciecz, którą utożsamiano z „napojem bogów”. Dąb był drzewem grzmotu poświęconym bogowi Thorowi, miał moc przyciągania piorunów i dawania ognia. W świętych gajach Słowian, zwanych po starosłowiańsku dąbr, był drzewem najdostojniejszym, otoczonym kultem, adorowano go, składano ofiary, palono ogniska z gałęzi innych, mniejszych dębów. Utożsamiano z nim boga błyskawic, ognia i nieba. W kronice Helmolda – kronikarza z XII wieku a jednocześnie proboszcza z Bozowa nad Jeziorem Płońskim znaleźć można wzmiankę o świętych dębach Obodrytów, otoczonych płotem z dwiema furtami, przez które mogli wchodzić tylko kapłani i książęta dla odprawiania pogańskich nabożeństw, innym osobom przebywanie w pobliżu tego świętego miejsca groziło śmiercią. Posągi Światowida wykonano z drewna dębowego. Przez etnografa Z. Glogera dąb został opisany: „w kieleckiem stoi w lesie potężny dąb, zwany przez lud „doktorem”, gdyż leczy choroby dróg oddechowych i zęby poprzez wypowiedziane przed wschodem słońca zaklęcie:

„Powiedz mi powiedz mój kochany dębie
jakim sposobem leczyć zęby w gębie”.

Według podań ludowych zapisanych przez O. Kolberga, liście dębowe, żołędzie i całe gałęzie, odpowiednio przygotowane i przyprawione zaklęciami, leczyły wrzody, kołtuny, kurzą ślepotę i „drygawicę oczu”. Pożary wróżyła wcześniej niż zwykle, brązowa, a potem czerwonawa barwa liści, które wcześniej opadały z drzewa. Natomiast utrzymanie się do późnej wiosny na drzewie zeschłych liści wróżyło starcom w okolicy, że zostaną pradziadkami. Obfity opad żołędzi wróżył powodzenie w hodowli świń, a jednocześnie mógł być zapowiedzią łez. Chrześcijaństwo częściowo niszczyło święte drzewa, częściowo przejmowało je, wznosząc wśród nich kaplice i kościoły, święte miejsca odpustowe. Niemniej jednak w wielu okolicach po czasy najnowsze przetrwał szereg zabobonów, związanych ze starymi dębami: zaklinanie chorób, wróżby pogody i urodzaju. Żołędzie stanowią symbol siły, szlachetności, sławy i długowieczności, stąd od średniowiecza tak często spotyka się je w herbach rycerskich i monarszych i w emblematach orderowych, w haftach wojskowych. W Europie Środkowej i Północnej wieńcami dębowymi wieńczono zwycięskich wodzów i ludzi szczególnie zasłużonych. Dąb odgrywał tu rolę włoskiego czy greckiego wawrzynu. Drewno dębu jest ciężkie, bardzo twarde i odporne na działanie wody. Używa się go w budownictwie, stolarstwie, bednarstwie i snycerstwie. Służy do wyrobu klepki podłogowej i oklein. Pod wpływem długotrwałego przebywania w wodzie – czernieje. Tak spreparowane drzewo stanowi doskonały surowiec meblarski. Do celów leczniczych wykorzystuje się przede wszystkim korę dębu, zdejmuje się ją wczesną wiosną z młodych odrośli i 3-4-letnich gałązek. Rzadziej używa się liści, natomiast dojrzałe żołędzie, czyli te, które same wypadły z miseczki suszy się, uwalnia z łupiny, praży i czasami wykorzystuje się w medycynie. Stosowany zewnętrznie wyciąg z kory ma zastosowanie w odmrożeniach, oparzeniach, zapaleniach jamu ustnej (do płukania), zapalenia skóry i innych dolegliwościach. To tylko niektóre informacje zebrane o dębie, liczę na uzupełnienie tego tematu.

Król drzew posiada swoich naturalnych wrogów. Spośród dokuczających mu owadów najpospolitsze to: galasówka i koziróg dębosz o którym napiszę w osobnych artykułach.

(Dużo informacji wykorzystałem z artykułu ABC Przyrody – dęby. Ewy Krzywańskiej)

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Powered by WordPress
n