n

Dlaczego nie wyrzucać starego telewizora na śmieci

Ustawa o zużytym sprzęcie elektronicznym „to pierwszy akt prawny, który nie faworyzuje żadnego z graczy na rynku odpadów zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego. Niestety – istnieje nadal zagrożenie, iż określone w ustawie zalążki dobrych regulacji zostaną zniweczone, np. poprzez wdrożenie złych rozwiązań szczegółowych w postaci poszczególnych rozporządzeń ministerialnych. […] może być to pierwsza ustawa z obszaru przepisów ochrony środowiska, która daje szanse na ukształtowanie zasad postępowania z odpadem w oparciu o zasady rynkowe, a nie – jak to się stało w przypadku opakowań – wyłącznie w oparciu o karanie wprowadzającego opakowania.” Ekopartner 11 (169)/2005

„Podczas zorganizowanego przez PIIT roboczego śniadania, na które zostali zaproszeni przedstawiciele firm szczególnie zainteresowanych regulacjami dotyczącymi recyklingu zużytego sprzętu elektronicznego, został omówiony stan prawny i organizacyjny, jaki powstał po uchwaleniu przez Sejm Ustawy o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym. W spotkaniu wziął udział prezes PIIT Wacław Iszkowski, wiceprezes PIIT Jarosław Mojsiejuk oraz Wojciech Konecki , prezes CECED – organizacji reprezentującej interesy sektora AGD.
Wynikiem spotkania jest stwierdzenie, że ustawa o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym, pomimo jej znacznego uproszczenia podczas procesu legislacyjnego będzie wymagać od firm wprowadzających na polski rynek sprzęt szybkiego podjęcia działań organizacyjnych w celu spełnienia wymagań ustawy. Dla obniżenia kosztów realizacji zapisów ustawy konieczne będzie też współdziałanie firm w utworzeniu organizacji zajmujących się gromadzeniem informacji o sprowadzanym sprzęcie, odzyskiem i nadzorem nad recyclingiem zużytego sprzętu. Niektóre z terminów realizacji zapisów ustawy będą już obowiązywać w tym roku.

Izba obecnie analizuje projekty rozporządzeń do ustawy. PIIT zwraca się też do firm importujących sprzęt elektroniczny o zgłaszanie się do współpracy w realizacji zapisów ustawy, bo razem będzie taniej.

Poniżej zamieszczamy przygotowaną na to spotkanie notatkę informacyjną, zawierającą skrótowy  opis problemu.

Informacja Polskiej Izby Informatyki i Telekomunikacji
„Jak ochronić środowisko teleinformatyczne przy ochronie środowiska”

Losy projektu Ustawy o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym (zwanej skrótowo ustawą o recyklingu) to przykład konfliktu między biurokratycznym a rynkowym rozumieniem zasad tworzenia prawa gospodarczego.

Dyrektywa WEEE

Prapoczątkiem projektu ustawy o recyklingu jest dyrektywa unijna 2002/96/WE o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym, zwana dyrektywą  WEEE (Waste Electrical and Electronic Equipment), która weszła w życie 13 lutego 2003 r. dając czas na implementacje w krajach członkowskich do 13 sierpnia 2005 r. Przyświecający dyrektywie cel jest jak najbardziej szlachetny – ochrona środowiska i zasobów naturalnych w imię zasad zrównoważonego rozwoju – natomiast jej treść zmierza do stworzenia sieci zbiórki i utylizacji zużytego sprzętu. Dyrektywa obejmuje swym działaniem sprzęt elektroniczny i elektryczny, a więc również sprzęt  teleinformatyczny i telekomunikacyjny (komputery, laptopy, telefony komórkowe itp.), a także sprzęt audiowizualny i gospodarstwa domowego.

Czarne chmury

Niestety, opracowany przez Rząd oraz przesłany do Sejmu projekt ustawy mającej w swych zamierzeniach realizować idee dyrektywy WEEE, dał podmiotom zainteresowanych branż poważne powody do obaw. Proponowane przez Rząd rozwiązania przewidywały bowiem takie zapisy jak:
a. limity zbierania w wysokości 90% (!) obowiązkowej ilości odzyskanego sprzętu określonej na podstawie wielkości sprzedaży z roku poprzedzającego,
b. za niewypełnienie limitu firma zostanie obciążona opłatą produktową w wysokości do nawet 12 zł za 1 kilogram sprzedanego sprzętu (konkretną wielkość opłat ustala minister środowiska),
c. bardzo wysoka opłata za wpis do rejestru Głównego Inspektora Ochrony Środowiska – za zaniechanie rejestracji w GIOŚ groziła kara w wysokości równowartości sprowadzonego sprzętu (!)
d. nosząca cechy parapodatku, bardzo wysoka roczna opłata administracyjna (uzasadniana kosztami administrowania procesem recyklingu),
e. odpowiedzialność za stworzenie systemu zbierania i przetwarzania odzyskanego sprzętu ponoszą podmioty gospodarcze.
Wejście takiej wersji ustawy w życie spowodowałoby wzrost cen rynkowych sprzętu teleinformatycznego dla sfinansowania  obok przymusowych opłat również- kosztów koniecznych zmian konstrukcyjnych i technologicznych oraz stworzenia i utrzymywania sieci podmiotów zbierających i przetwarzających sprzęt. Według oszacowań ekspertów branżowych wskutek działania ustawy cena detaliczna zestawu PC wzrosłaby o ok. 100 – 200 zł,, poważnie zmniejszając wolumen sprzedaży, a tym samym spowalniając procesy informatyzacji kraju, zwłaszcza w części konsumenckiej. Efektem ubocznym byłby fakt, że ustawa w tym kształcie udzieliłaby niezasłużonych szans konkurencyjnych firmom prowadzącym sprzedaż przez Internet z krajów nie będących członkami UE.
Projekt ten był o tyle kuriozalny, że realizował skrajnie niekorzystny dla rynku wariant dyrektywy WEEE mimo, że rozwiązania te nie były obligatoryjne. Wiadomo było też, że żaden ze "starych" krajów Unii, kierując się dbałością o rynek wewnętrzny, nie stosuje tak daleko idących restrykcji. Węgry, które wprowadziły regulacje podobne do zawartych w pierwotnym projekcie polskiej ustawy  już odczuły ich destrukcyjne skutki.

Kontrakcja

Polska Izba Informatyki i Telekomunikacji (PIIT) opiniując projekt ustawy przesłany do Sejmu  opracowała krytyczne wobec projektu stanowisko oraz  poinformowała środowisko teleinformatyczne o bardzo niekorzystnych dla tego sektora skutkach takiej wersji ustawy. Rada PIIT w swym Stanowisku z 17 czerwca 2005 r. postulowała aby z treści projektu ustawy :
a. usunąć zapisy określające wskaźniki procentowe zbieranego sprzętu, i co za tym idzie zrezygnować z delegacji ustawowej do wydania rozporządzenia określającego wielkości zbiorki w zależności od rodzaju zużytego sprzętu,
b. zlikwidować ograniczenia przy zakładaniu spółek zajmujących się odzyskiem sprzętu albo przynajmniej o połowę obniżyć wysokość kapitału zakładowego wymaganego od firmy zajmującej się organizacją odzysku (proponowane 5 mln zł byłoby najwyższym progiem w Europie),
c. obniżyć maksymalną opłatę produktową dla sprzętu elektrycznego i elektronicznego z (początkowo z 12 zł) 4 zł za kilogram do 2 zł za kilogram,
d. dopuścić określanie, kto finansuje recykling, poprzez umowy między sprzedającym i użytkownikiem w obrocie profesjonalnym zamiast wyłącznej odpowiedzialności sprzedającego.
Rada zwróciła również uwagę na to, że żaden z kwestionowanych zapisów nie jest wymagany przez Dyrektywę WEEE. Równocześnie Rada PIIT podkreśla, że zamierza wspierać wszelkie działania na rzecz ochrony środowiska w zakresie recyklingu zużytego sprzętu elektronicznego, tak aby były one efektywne wraz z zasadmi ich wdrażania w życie.

Sukces?

Działania lobbingowe w Sejmie przedstawicieli Izby, współpracującej z organizacja producentów i sprzedawców sprzętu AGD (CECED) i oświetleniowego poprzez rzetelną i przkonywującą argumentację wpłynęły ostateczny kształt  ustawy. Opłaty produktowe i rejestracyjne zostały znacznie obniżone oraz, co najważniejsze, likwidacji uległy limity zbierania. Zapisy te przywrócił (w nieco złagodzonej wersji) Senat, lecz Sejm ostatecznie – głosami wszystkich klubów oprócz SLD – odrzucił tę poprawkę Senatu.
Mimo poczucia sukcesu PIIT nie uważa, że ustawa jest już w pełni zadowalająca. Zdaniem Izby nadal zawiera ona błędy systemowe m.in. marginalizując role miast i gmin jako organizatora procesu zbiórki zużytego sprzętu oraz zawierając pewne sprzeczności z innymi ustawami dotyczącymi informatyzacji państwa.
Niemniej, podstawowy cel, jakim było zapobieżenie nieuzasadnionemu wzrostowi kosztów obrotu sprzętem elektronicznym, został osiągnięty.
Rada  PIIT deklaruje dalsze aktywne działania Izby na rzecz poprawy regulacji dotyczących recyklingu sprzętu elektronicznego, a zwłaszcza swój udział w opiniowaniu projektów aktów wykonawczych do ustawy. 

Polska Izba Informatyki i Telekomunikacji  

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Powered by WordPress
n