n

GLISTNIK JASKÓŁCZE ZIELE

GLISTNIK JASKÓŁCZE ZIELE (Chelidonium majus)

 

Glistnik to gatunek z rodziny makowatych nazwę swą zawdzięcza temu, że pojawia się i zamiera wraz z przylotem i odlotem jaskółek. Ze względu na swoje właściwości znany jest też jako „ziele od brodawek”.

Poza tym w różnych regionach nazywany jest: jaskółecznikiem w białostockim, celidonią na Pomorzu, cyndalia na Śląsku, cyngalią w Świętokrzyskim, glistewnikiem na Podlasiu, złotnikiem w Wielkopolsce i żółtnikiem na Mazowszu.

Występowanie i siedlisko:

Jaskółcze ziele występuje w basenie Morza Śródziemnego i prawie w całej Europie, z wyjątkiem dalekiej północy. Zawleczone też przez europejskich osadników do Ameryki Północnej jako zioło lecznicze na choroby skóry. W Polsce jest pospolity na całym obszarze z wyjątkiem wysokich gór.

Najczęściej spotykany jest w ogrodach, lasach liściastych, w przydrożnych rowach, preferuje przede wszystkim miejsca wilgotne i zaciemnione. Lubi gleby ilaste, żyzne bogate w azot, to gatunek charakterystyczny dla leśnych i zaroślowych zbiorowisk tworzonych przez robinię akacjową (akację).

Charakterystyka:

Glistnik jaskółcze ziele to bylina osiągająca do 100 cm wysokości. Ze stożkowatego i silnie rozgałęzionego korzenia od zewnątrz brunatnoczerwonego, a na przekroju żółtego, wyrasta cienka owłosiona i bardzo rozgałęziona łodyga.

Liście są z wierzchu ciemnozielone, a pod spodem sino niebieskawe, brzegi mają głęboko wcięte czasami ząbkowane do 20 cm dł. i 10 cm szerokości, na łodydze są bezogonkowe a tylko dolne ogonkowe.

Roślina kwitnie od maja do sierpnia. Jej kwiaty na długich szypułkach mają złocistożółty kolor i zebrane są w luźne baldachogrona na szczycie łodygi, po trzy do ośmiu o średnicy do 2 cm. Korona składa się z 4 jajowatych płatków, kielich dwu działkowy, wcześnie opadający.

Jednokomorowy słupek z dwudzielnym znamieniem i liczne pręciki.

Owocem glistnika jest równowąska jednokomorowa, zielona torebka, pękająca wzdłuż o długości do 4 cm.

Wysypują się z niej drobne, czarne jajowate nasiona, opatrzone na końcu miotlastym białym wyrostkiem. Wymiary nasion to 1,6 x 1 x 1 mm. mają powierzchnię gładką słabo błyszczącą.

Wszystkie organy rośliny z wyjątkiem nasion zawierają charakterystyczny sok mleczny barwy pomarańczowej.

Image 

Zastosowanie:

  1. Roślina lecznicza – zbiera się całą roślinę w początkach kwitnienia niejednokrotnie wraz z korzeniami.

  2. Roślina trująca o bardzo silnym działaniu dlatego można ją stosować wyłącznie po konsultacji z lekarzem. Po przedawkowaniu mogą wystąpić bóle żołądka, kolka jelitowa, silne zawroty głowy i odurzenie.

  3. Glistnik zawiera kilkanaście alkaloidów, flawonoidy, aminy, kwas chelidonowy, saponinę i olejek eteryczny. Wykonane z jego udziałem preparaty działają rozkurczowo, ułatwiają przepływ żółci, uspokajają.

  4. Działanie zewnętrzne:

    stosowany jest w leczeniu grzybic skóry, wyprysków, ropiejących ran, chorób oczu, maść pomaga w chronicznych egzemach.

  5. Działanie wewnętrzne:

    jaskółcze ziele pomaga w żółtaczce, chorobach nerek, schorzeniach dróg żółciowych, reguluje czynności przewodu pokarmowego, chelidonina zawarta w roślinie jest środkiem przeciwskurczowym, przeciwbólowym, antybakteryjnym, obniża ciśnienie krwi i zwalnia akcję serca, poza tym wchodzi w skład leków pomocniczych w leczeniu nowotworów złośliwych, napar używany jest jako lek żółciopędny oraz przeciwko puchlinie wodnej i reumatyzmowi.

Image

Ciekawostki:

  • W medycynie ludowej stosowano zewnętrznie świeży sok w zwalczaniu brodawek i kurzajek.

  • Ziarna pszenicy moczone w soku glistnika używano niegdyś do pułapek na ptaki i ryby.

  • Palone suszone ziele glistnika odstrasza komary i muchy.

  • W starożytności używano tej rośliny do zwalczania robaków przewodu pokarmowego.

  • Alchemicy w żółtym korzeniu tej rośliny dopatrywali się „kamienia mądrości” – nazywali go „darem niebios” – „coeli donum” – stąd nazwa łacińska „chelidonium”.

  • Według ludowych przepowiedni nazwa jaskółcze ziele związane jest z okresem przylotu (kwitnienia) i odlotu (obumieraniem roślin) jaskółek.

  • Nasiona glistnika wyposażone są w woreczek z białkowo-tłuszczowymi substancjami odżywczymi zwabiającymi do rośliny mrówki. Jest to przystosowanie do specyficznej formy rozsiewania nasion przez owady.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Powered by WordPress
n