n

Jasnota purpurowa (Lamium purpureum)

Jasnota to rodzaj rośliny należący do rodziny jasnotowatych, dawniej wargowatych. Należy do niego ok. 50 gatunków roślin jednorocznych lub dwuletnich występujących w Europie, Azji i Ameryce Północnej.

Jasnota zaliczana jest do archeofitów, czyli roślin obcego pochodzenia zawleczonych do Polski pod koniec XV wieku.

jasnota (1)

jasnota (2)

Występowanie i środowisko

Występuje na obszarze niemal całej Europy, w Ameryce Północnej oraz części Azji Zachodniej. Roślina pospolita na całym terenie Polski do wysokości w pasmach górskich 1800 m npm. Preferuje gleby żyzne, gliniaste i bogate w azot. Zachwaszcza uprawy okopowe i zbożowe. Rośnie również w ogrodach, przydrożach, rumowiskach, zaroślach i w rowach.

Opis rośliny

Jasnota purpurowa posiada korzeń palowy i rozwidlony. Ma łodygę o wysokości od 10 do 30 cm, czterokanciastą, wzniesioną lub pokładającą się. Dołem jest ona zielona a na górze często zabarwiona na różowo. Łodyga jest naga lub owłosiona na krawędziach.

Liście ułożone są krzyżowo naprzeciwlegle. Mają kształt jajowaty lub sercowaty. Brzeg blaszki liściowej jest karbowany. Na górnej powierzchni są ciemnozielone i połyskujące z krótkim włoskiem, spodem nagie. Na szczycie łodygi liście wybarwiają się na różowy kolor. Dolne liście na dłuższych ogonkach, unerwione łukowato. W kątach liści występują zawiązki bocznych odgałęzień.

Jasnota kwitnie w okresie od marca do października. Różowoczerwonawe kwiaty wyrastają w okółkach, w kątach liści na szczycie łodygi. Budowa kwiatu grzebieniasta, dwuwargowa. Warga dolna jest ciemniejsza, górna krótko owłosiona, bez podłużnych krawędzi. Kwiat zawiera bardzo słodki nektar.

Owocem jest żółtoszara i biało centkowana rozłupka o odwrotnie jajowatym kształcie. Nasiona są owalne.

jasnota (6)

jasnota (5)

Zastosowanie w medycynie

Jasnota działa na układ trawienny, hamuje stany zapalne i skurcze mięśni gładkich. Pomaga w napięciach mięśniowych. Stosowana jest do wydzielania soku żołądkowego, żółci i soku trzustkowego. Podnosi kwasowość soku żołądkowego. Działa przeciwzapalnie oraz ochronnie na wątrobę. Hamuje rozwój bakterii i grzybów. Działa leczniczo na problemy menstruacyjne i na nieżyty górnych dróg oddechowych, zmniejsza napięcie mięśni szkieletowych. Zawiera flawonoidy, śluzy, garbniki i alkaloidy a także witaminę C i kwas foliowy.

jasnota (4)

jasnota (3)

Ciekawostki

  • Jasnota jest rośliną miododajną.
  • Wydziela charakterystyczny nieprzyjemny zapach.
  • Nasiona jasnoty roznoszone są przez mrówki.
  • Roślina zapylana przez pszczoły i trzmiele a w klejstogamicznie zamkniętych kwiatach następuje samozapylenie.
  • Liście jasnoty używane były do celów kulinarnych. Spożywano je na surowo lub gotowano, co poprawiało smak i zapach potraw. Przyrządzano ją jak szpinak, dodawano do zup, sosów, placków a także parzono jak herbatę.
  • Kwiaty jasnoty stosowano do odstraszania moli.

 

 

Powered by WordPress
n