n

KRZCZONOWSKI PARK KRAJOBRAZOWY

Park został utworzony w 1990 roku o powierzchni 12421 ha i otulinie 13854 ha leży w województwie lubelskim na terenie gminy Krzczonów i Jabłonna w powiecie Lublin oraz na terenie gminy Rybczewice w powiecie Świdnik.

Chroni krajobraz centralnej części Wyżyny Lubelskiej z charakterystycznymi falistycznymi wzniesieniami, głęboko wciętymi dolinami rzek i wąwozami erozyjnymi. Wzgórza na terenie Parku zbudowane są z twardych, opornych na erozję piaskowców krzemionkowych. Ich wierzchołki w kilkunastu miejscach w zachodniej i północnej części Parku i w jego otulinie wznoszą się jako charakterystyczne ostańce o wysokościach przekraczających 280 m n.p.m. Należą do nich wzniesienia: Chełmiec, Szabałowa Góra, Gliniana Góra, Markowa Góra i Boży Dar.

Najwyższym wzniesieniem jest położone na wschód od Walentynowa wzgórze o wysokości 286 m n.p.m. Położone na terenie otuliny wzgórze Boży Dar znosi się na 306 m n.p.m.

Dna dolin rzek Giełczwi i Radomirki przy północnej granicy Parku leżą na wysokości około 190 m n.p.m.

Obie wymienione rzeki: będąca dopływem Wieprza Giełczew, jej dopływ Radomirka oraz dopływ Radomirki – Olszanka są głównymi ciekami na terenie Parku.

Ich doliny w dużej mierze zachowały naturalny charakter i mają dużą wartość przyrodniczą w silnie zmienionym krajobrazie rolniczym.

W dolinie Giełczwi pod Częstoborowicami i Rybczewicami znajdują się nieduże kompleksy stawów rybnych. Bardzo charakterystycznym elementem systemu wodnego Parku i jego otuliny są liczne silne źródła, których jest tu ponad 45, położone głównie w dolinach wymienionych rzek oraz w łączących się z nimi wąwozach.

Ze względu na dobre gleby na terenie Parku przeważają tereny rolnicze. Lasy zajmują ok. 25 % jego powierzchni i tworzą dwa kompleksy.

– Las Chmielowski z dwoma rezerwatami Chmiel (27,7ha) i Olszanka (8,75ha) ciągnie się w północnej części Parku między wsiami Piotrkówek i Majdan Policki.

– Las Królewski rozczłonkowany na kilka mniejszych kompleksów, jest położony w środkowej części Parku, między dolinami Radomirki i Giełczwi.

W lasach tych przeważają drzewa liściaste z udziałem grabu, lipy i dębu, występują też bory mieszane i ciepłolubne dąbrowy świetliste.

Godne odnotowania jest występowanie buka na wschodniej granicy zasięgu.

Na nasłonecznionych zboczach wzgórza , nadrzecznych skarpach oraz na nieckach spotyka się zbiorowiska roślinności kserotermicznej, a w dolinach cieków – torfowiska niskie, zbiorowiska roślinności wodnej, szuwarowej, łąkowej i źródliskowej oraz lasy łęgowe i olsy.

Do rzadkich gatunków występujących na terenie Parku należą: cieszynianka wiosenna, groszek wschodniokarpacki, parzydło leśne, goryczka wąskolistna, wawrzynek wilcze łyko, lilia złotogłów, marzanka wonna, kopytnik, konwalia majowa, podkolan biały i gnieźnik leśny oraz gatunki stepowe: dziewięćsił bezłodygowy, oman wąskolistny, szałwia łąkowa, dzwonek syberyjski, głowienka wielokwiatowa, ostrożeń panoński, pajęcznica gałęzista, jastrzębiec żmijowcowi i Bauhina.

Stwierdzono tu występowanie chronionych grzybów: szmaciaka gałęzistego i sromotnika bezwstydnego.

W koloni Żuków znajduje się wyrobisko opoki, utworzono tu zespół przyrodniczo krajobrazowy „Kamienna Góra”. Na odkrytych skałach wapiennych, można znaleźć igiełkową odmianę kalcytu – lublinit.

W kompleksie „Las Królewski” znajduje się największy rezerwat w Parku o powierzchni 48,64ha o tej samej nazwie. Utworzony został w celu ochrony bogatego stanowiska cieszynianki wiosennej i zbiorowisk roślinności kserotermicznej.

Rozmaitość fauny uwarunkowana jest mozaiką biotopów: w terenach źródliskowych i w strumieniach występuje kiełż zdrojowy – skorupiak czystych wód.

W zadrzewieniach śródpolnych i na miedzach występuje: paź królowej, mieniak tęczowiec, modraszek Ikar, motyle dzienne.

Występują tu rzadkie płazy: rzekotka drzewna, kumak nizinny i ropucha szara. Wśród ssaków na uwagę zasługuje wydra i bóbr oraz nietoperze mopek i gacek brunatny.

Z gatunków rzadkich stwierdzono w parku występowanie takich ptaków jak: trzmielo-jada, kobuza, krogulca, myszołowa i jastrzębia. Dzięciołów czarnego i zielono siwego oraz zimorodka i derkacza.

Do najcenniejszych walorów kulturowych parku zaliczamy:

– Kościoły w Krzczonowie i Częstoborowicach oba z XVII wieku.

– Zespoły dworskie z parkami w Stryjnie (XVIII w), Żukowie (1840 r), Pilaszkowicach (XIXw), Sobieskiej Woli (XIXw), Rybaczewicach (XIXw), Częstoborowicach iWygnowicach (1892 r).

– Młyny wodne w Krzczonowie, Wygnowicach i Częstoborowicach z początku XX w.

– Kilkadziesiąt zabytkowych drewnianych chat wiejskich najwięcej w Krzczonowie, Sobieskiej Woli i Pilaszkowicach, najstarsze pochodzą z przełomu XIX i XX w.

– Zespoły parkowo-dworskie w Sobieskiej Woli i Pilaszkowicach związane są z osobą króla Jana III Sobieskiego i jego żony Marysieńki.

– Krzczonów od XIV wieku był wsią królewską i otrzymał herb.

Na terenie Parku i w otoczeniu kościoła w Częstoborowicach rośnie kilkadziesiąt drzew chronionych lub proponowanych do objęcia ochroną jako pomniki przyrody.

Największe walory turystyczne to piękny krajobraz liczne punkty widokowe na wzgórzach, urozmaicone lasy oraz liczne zabytki. Infrastruktura słabo rozwinięta. W Parku istnieje jedna ścieżka dydaktyczna: rezerwat „Las Królewski” – Walentynów – Żuków, brak natomiast szlaków turystycznych i bazy noclegowej.

 

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Powered by WordPress
n