n

Lepiężnik (Petasites)

1Lepiężnik (Petasites) to roślina z rodziny astrowatych obejmująca ok. 20 gatunków występujących w umiarkowanej i chłodnej części półkuli północnej. W Polsce żyją 4 gatunki:

– Lepiężnik Biały – Petasites albus
– Lepiężnik Wyłysiały – Petasites kablikianus
– Lepiężnik Różnowy – Petasites officinalis
– Lepiężnik Kutnerowaty – Petasites spurius.

Rosną one w miejscach wilgotnych, zwłaszcza nad potokami i rzekami, gdzie tworzą łopuszyny, czyli jednogatunkowe skupienia wyróżniające się wielkimi liśćmi. Występuje też w rowach, wąwozach, w przejrzystych i wilgotnych lasach oraz w pobliskich rezerwatach.

2

Charakterystyka: Lepiężniki to rośliny o grubych walcowatych kłączach, wydłużonych, gładkich w rozgałęzieniach zgrubiałych bardzo dużych wyłącznie odziomkowych długoogonkowych liściach, wyrastających dopiero po przekwitnięciu kwiatów. Blaszka liści nerkowata lub sercowato- okrągława, szarozielona, nierównomiernie ząbkowana, pod spodem szaro- wełnista- owłosiona, później bladozielona, dochodząca do rozmiarów 100×60 cm. Liście te są największymi liśćmi wśród roślin dziko rosnących w Polsce. Wydzielają charakterystyczny nieprzyjemny zapach.

5Lepiężniki są jednymi z najwcześniej kwitnących wiosennych roślin. Już w marcu można dostrzec wyłaniające się z gruntu grube pąki tej rośliny. Zakwita jeszcze przed rozwojem liści. Pędy kwiatowe mają zamiast liści łuski. Łuski te i łuski okryw są barwy brunatnopurpurowej. Dorastają do 25-45 cm wysokości. Pędy owocujące osiągają nawet 100cm.

Lepiężnik jest rozdzielnopłciowy i dwupienny, to znaczy, że na jednych łodygach kwiatowych wyrastają tylko kwiaty męskie, a na innych tylko żeńskie. Drobne kwiaty zebrane są w kwiatostany – koszyczki, a te w grona na szczycie łodyg.

Kwiaty męskie składają się tylko ze słupka o długiej szyjce i dwudzielnym znamieniu, oraz z puchu powstałego z okwiatu. Kwiaty żeńskie mają koronę z 5 płatkami, zrośniętymi dołem w rurkę, oraz niepłodny słupek. Kwiaty, podobnie jak liście, wydzielają słabą woń.

Owoc to niełupka wyposażona w puch, umożliwiający przenoszenie ich przez wiatr, nieraz na dalekie odległości.

3

Zawartość: w kłączu lepiężnik zawiera 0,1% olejku eterycznego, związek gorczycowy, żywicę, pektynę, insulinę, helianteninę, garbniki i śluzy, podobnie jak w zielu.

Zastosowanie: ziele, liście i kłącza użytkowane były dawniej w lecznictwie oficjalnym, dziś tylko w homeopatii. Stosuje się lepiężnik przy nieżytach górnych dróg oddechowych i astmie, stosowany jest przy gruźlicy płuc – okłady ze świeżych liści.

Ciekawostki: jadalne są ogonki liściowe. Smakują jak ogonki dzięgieli. Niektóre gatunki lepiężnika są jedzone przez Eskimosów. W Japonii miejscowy gatunek jest jednym z podstawowych japońskich dzikich warzyw zwanych fuki.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Powered by WordPress
n