n

Żółwie / żółw błotny

Charakterystyka żółwi:

Ciało krępe, otoczone charakterystycznym pancerzem skórno-kostnym. Żebra i kręgi grzbietowe złączone trwale z pancerzem, pasy-barkowy i miednicowy położone wewnątrz pancerza.

Czaszka z reguły krótka, sklepiona, bez właściwych otworów skroniowych. Brak otworu ciemieniowego. Szczęki bezzębne, pokryte listwą rogową, kość kwadratowa nieruchoma. Nogi dobrze rozwinięte, z reguły pięciopalczaste. Głowa wciągana lub składana bocznie pod pancerz. Lądowo- wodne, lądowe lub morskie.

Żółw błotny (Emys orbicularis).

Żółw błotny jest jedynym gatunkiem żółwia występującym w Polsce. Jest to równocześnie jedno najrzadszych zwierząt w naszym kraju.

Występowanie:

W Polsce największa populacja żółwia błotnego występuje na Pojezierzu Łęczycko -Włodawskim. Jest to jednocześnie najliczniejsze stanowisko tego żółwia w Europie Środkowej.

Poza tym żółw błotny występuje w naszym kraju nielicznie w kilkunastu odizolowanych od siebie stanowiskach w okolicach Radomia, Poznania, a także koło Zwolenia i na Polesiu Lubelskim, w okolicach Olsztyna, Gorzowa, Zielonej Góry na Zamojszczyźnie, Chełmszczyźnie. Ich dokładna lokalizacja nie jest podawana do wiadomości publicznej w obawie przed wyłapywaniem żółwi.

Czasem w pobliżu większych miast spotykane są żółwie innych gatunków. Zbiegłe z hodowli lub nielegalnie wypuszczane w większości skazane są na zagładę, w skutek braku odpowiedniego pożywienia i klimatu panującego w Polsce.

Biotop

Żółw błotny żyje nad niewielkimi zbiornikami wodnymi, wśród śródleśnych bagien i torfowisk lub nad wolno płynącymi rzekami. Wybiera zbiorniki o mulistym dnie, gęsto porośnięte przybrzeżną roślinnością, wśród której łatwo można zdobyć pożywienie. Woda w zbiornikach musi być bardzo czysta.

Wygląd

Żółw ma ciało masywne o kształcie owalnym z lekkim rozszerzeniem w tylnej części, pokryte pancerzem. Część grzbietowa pancerza (Karapaks) ma kolor czarny, czarniawy lub brązowawy (często oliwkowo-brązowy). Na tym tle widoczne są najczęściej cienkie, krótsze i dłuższe żółtawe kreski, rozchodzące się promieniście z jednego miejsca na każdej tarczy. Brzuszna część pancerza samców jest zwykle czarna, u samic zaś brązowa, żółtawa lub ciemna z jasnymi plamkami. Jasne plamki widoczne są też na głowie, kończynach i ogonie. Ogon mierzy około 1/3 długości pancerza. Długość samego pancerza dorosłych samic dochodzi do 22 cm, a u samców do 19 cm.

Obie części pancerza pokryte są dużymi foremnymi tarczkami rogowymi ściśle przylegającymi do siebie, połączone elastycznie za pomocą ścięgien i chrząstek.

Żółw błotny ma masywną głowę z niezbyt dużymi oczyma, a jego szczęki są pokryte listwą rogową. Jego mocne nogi są wiosłowato spłaszczone i zakończone ostrymi pazurami, a palce połączone krótką błoną pławną. Skóra na kończynach pozbawiona jest łusek i u starszych okazów robi się chropowata. Głowa wraz z nogami i dość długim ogonem mogą być całkowicie chowane pod pancerz.

Masa ciała samic najczęściej do 1 kg, a samców 0,7 kg.

Zachowanie

Żółw błotny to gatunek ziemno-wodny. Czuje sie on równie dobrze na lądzie jak i w wodzie. Większą część życia spędza w wodzie, ale często wychodzi na ląd głównie po to, aby sie wygrzewać na słońcu, wędrować do innego zbiornika i w przypadku samic złożyć jaja. Niektóre osobniki nawet zimują na lądzie, choć większość zagrzebuje się na zimę w szlamie dennym. Ze snu zimowego budzą sie na początku kwietnia. Jest zwierzęciem o aktywności dziennej. Często wygrzewa się na słońcu na brzegu albo na pniach drzew przewróconych do wody. Jest bardzo płochliwy, zaniepokojony szybko nurkuje lub odpływa. Jest w stanie wytrzymać pod wodą ponad pół godziny. Wykazuje terytorializm, przy czym ważną rolę na terytorium danego osobnika odgrywa miejsce do wygrzewania się na słońcu.

Wobec siebie samce żółwi błotnych są bardzo agresywne.

Rozmnażanie

Gody żółwia błotnego przypadają na przełom kwietnia i maja, i odbywają się w wodzie. Po czterech tygodniach samica zaczyna szukać miejsca do złożenia jaj.

Z reguły wybiera miejsce położone nieopodal wody. Wykopuje tam niewielką jamkę, w której składa od 6 do 20 jaj, po czym starannie je zasypuje i ugniata. Jajka mają kształt eliptyczny i długość około 3 cm., a ich skorupa jest skórzasta. Płeć młodych żółwików silnie zależy od temperatury w jakiej znajdują się jajka. Jeśli jest bardzo zimno młode zimują w jajkach i wylęgują sie dopiero następnej wiosny. Po opuszczeniu skorupki żółwie mają około 2,5 cm. długości, a ich pancerz jest miękki. Żółwie dożywają około 100 lat.

Odżywianie

Żółw błotny jest gatunkiem drapieżnym. Żywi się płazami i ich larwami. Poluje również na ślimaki wodne a czasem na małe ryby i owady. W niewielkim stopniu urozmaica pożywienie roślinami wodnymi. Młode żywią się planktonem i małymi owadami. Żółw znosi długotrwały post, ale w okresach aktywności jest bardzo żarłoczny. Łapie zdobycz i żywi się pod wodą.

Zagrożenia i ciekawostki

Żółw błotny jest w Polsce pod całkowitą ochroną. Występował kiedyś dość pospolicie. Jeszcze w latach dwudziestych ubiegłego wieku można go było obserwować w warszawskim Ogrodzie Saskim. Całkowitą ochroną prawną w naszym kraju został objęty w 1935 roku. Niestety mimo to obszar jego występowania systematycznie malał. Największym zagrożeniem dla tego żółwia jest niszczenie jego naturalnych siedlisk: osuszanie terenów podmokłych, regulacja małych rzek oraz zalesianie i przeznaczenie pod uprawy okolic zbiorników wodnych, przez co żółwie tracą odpowiednie miejsca, w których mogłyby składać jaja. Poza tym jaja żółwi i młode osobniki są zjadane przez ptaki krukowate i inne drapieżniki.

Czasami żółwie giną w czasie sezonowych wędrówek pod kołami przejeżdżających samochodów. Zdarza się też, że nieodpowiedzialni ludzie zabierają je do domów, gdzie giną z powodu złej pielęgnacji i braku właściwego pożywienia. Do tego należy zaliczyć jeszcze zanieczyszczenie środowiska, głównie metalami ciężkimi i pestycydami oraz choroby i pasożyty.

Aktywna ochrona żółwia błotnego prowadzona jest przez organizacje pozarządowe od lat 80-tych ubiegłego wieku. Obecnie istnieje jeden ogólnopolski program ochrony, mający za zadanie zmniejszanie śmiertelności najmłodszych żółwi. Równie ważnym zadaniem jest objęcie szczególną ochroną miejsc, gdzie żółwie jeszcze występują.

Do wyginięcia żółwi przyczyniła się przede wszystkim zupełna bezbronność tego gada wobec człowieka, oraz powszechnie dawniej panujący ludowy przesąd, że trzymanie w oborze żółwia zapewnia rzekomo pomyślną hodowlę zwierząt gospodarskich.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Powered by WordPress
n