n

PARK KRAJOBRAZOWY LASY JANOWSKIE

Park został utworzony w 1984 roku. Posiada powierzchnię 39150 ha i otuliny 60500 ha, zajmuje region Kotliny Sandomierskiej.

Jest położony na terenie województwa lubelskiego w gminie Potok Wielki, Modliborzyce, Janów Lubelski, Dzwola i województwie podkarpackim w gminie Zaklików, Radomyśl nad Sanem i Pysznica w powiecie Stalowa Wola.

Park krajobrazowy Lasy Janowskie obejmuje kompleks Lasów Janowskich tworzonych wraz z Lasami Lipskimi na zachodzie i Puszczę Solską na wschodzie jeden z większych zwartych kompleksów leśnych w Polsce.

Image 

Lasy zajmują 80 % powierzchni Parku.

Leśny krajobraz urozmaicają piaszczyste wydmy osiągające miejscami kilkanaście metrów wysokości względnej, liczne doliny niewielkich cieków, śródleśne bagna oraz duże kompleksy stawów rybnych.

Obszar Nadleśnictwa Janów Lubelski, którego granice w dużej części pokrywają się z granicami Parku „Lasy Janowskie”, został w 1994 roku uznany za Leśny Kompleks Promocyjny.

W jego obrębie obowiązują szczególne proekologiczne zasady gospodarki leśnej, których celem jest zachowanie i odtwarzanie ekosystemów naturalnych oraz zwiększenia różnorodności biologicznej.

Park położony jest w Dorzeczu Wisły. Lasy przecinają liczne równoległe do siebie doliny niewielkich rzek i strumieni wypływających spod krawędzi wyżyn. Ze względu na stosunkowo niewielki spadek rzek silnie meandrują, wijąc się wśród lasów. Wraz z obrzeżającymi je łąkami stanowią malowniczy i charakterystyczny element krajobrazu. Największą z rzek jest dopływ Sanu – Bukowa, której dolina wyznacza południową granicę Parku. Inne ważniejsze rzeki to dopływ Bukowej: Rakowa, Branew, Czartosowa i Biała z dopływem Trzebensz oraz dopływ Sanu Łukawica z dopływem Dębowiec.

Image 

Bardzo istotnym elementem sieci hydrograficznej Parku są liczne bagna i torfowiska, zajmujące zagłębienia terenu i stanowiące obszary źródliskowe cieków. Przeważają torfowiska wysokie i przejściowe. Większość z nich porasta las. Największe bagno otwarte to Bagno Rakowskie we wschodniej części Parku, niewiele mniejsze jest bagno Imielty Ług, położone w części zachodniej Parku. Liczne obszary podmokłe oraz fragmenty dolin rzecznych zajęte zostały przez położone wśród lasów kompleksy stawów rybnych, których najwięcej jest w zachodniej części Parku, w rejonie wsi Gwizdów i Maliniec oraz w południowej części Parku w rejonie wsi Momoty.

Na terenie Parku wyróżniono 202 zespoły roślinne, w tym 33 zespoły leśne, wśród których przeważają różne typy borów sosnowych, sosnowo-jodłowych i mieszanych. Na terenach podmokłych spotyka się większe powierzchnie borów bagiennych i olsów, a w dolinach cieków – łęgi.

W składzie gatunkowym lasów zdecydowanie dominuje sosna, stanowiąca 86 % drzewostanów. Wśród innych gatunków drzew większe znaczenie mają jodła, olcha, brzoza, dąb, buk oraz świerk. W domieszce występują modrzew, jesion i osika. W rejonie wsi Gielnia występuje skupisko kilkunastu rzadkich modrzewi polskich. Bogactwu szaty roślinnej sprzyja duża liczba obszarów podmokłych. Stwierdzono bowiem tu występowanie aż 75 zespołów roślinności wodno-torfowiskowej i 25 zespołów roślinności wodnej. Na terenie Parku występuje blisko 800 gatunków roślin naczyniowych, a wśród nich ponad 130 gatunków rzadkich i chronionych.

Image 

Wśród roślin runa leśnego do bardzo rzadkich należą: pióropusznik strusi, narecznica grzebieniasta, podrzeń żebrowiec, wawrzynek główkowaty, czosnek niedźwiedzi, lilia złotogłów, bluszcz pospolity, groszek wschodniokarpacki, wilczomlecz migdałolistny, żywce gruczołowaty i cebulkowy, szczyr trwały, starzec Fuchsa, mącznica lekarska, widłak spłaszczony, widłak cyprysowy, widłak wroniec, porzeczka alpejska, podkolan biały buławnik wielkokwiatowy, storczyk szerokolistny i storczyk plamisty. Liczne gatunki rzadkie występują na bagnach torfowiskach i obrzeżach stawów. Należą do nich m.in.: wierzby borówkolistna i lapońska, brzoza niska, rosiczki okrągłolistna, długolistna i pośrednia, bagnica torfowa, widłak torfowy, ponikło jajowate, wąkrota zwyczajna, tłustosz zwyczajny, jeżogłówka najmniejsza, sitowiec nadmorski, sit sztywny, grzybienie północne, salwinia pływająca, pływacze drobny i pośredni, przygiełka biała oraz rzadkie gatunki turzyc. Na piaszczyskach rosną rzadki kozłek całolistny i czosnek siatkowaty. Stwierdzono występowanie rzadkich porostów brodaczka i płucnicy islandzkiej.

Lasy Janowskie stanowią jedną z większych ostoi zwierzyny i ptaków w Polsce.

Liczna jest tu populacja jelenia, dzika i sarny, występują także łoś, wilk, borsuk, bóbr, wydra, lis i jenot. Stwierdzono tu gniazdowanie ok. 170 gatunków ptaków, wśród nich rzadkich gatunków ptaków drapieżnych, jak: bielik, orlik krzykliwy i grubodzióby, gadożer, kanie czarna i ruda oraz błotniaki stawowy i łąkowy. Lasy Janowskie są też jedną z ostatnich w Polsce ostoi ginącego głuszca.

Występują tu rzadkie gatunki takie jak bocian czarny, żuraw, cietrzew, bąk, czapla siwa, płaskonos, podgorzałka, rybitwa rzeczna i czarna, kropiatka i zielonka oraz derkacz i rycyk.

Z innych rzadkich warto wymienić zimorodka i kraskę. W rejonie Momotów występuje wąż gniewasz planisty. Z bezkręgowców można spotkać motyla pazia królowej, chrząszcza jelonka rogacza oraz trzy rzadkie gatunki mrówek, których występowanie stwierdzono na Bagnie Rakowskim.

Image 

Image 

Na terenie parku istnieje sześć rezerwatów przyrody. Największym z nich jest rezerwat leśno – historyczny „Lasy Janowskie”. Obejmuje on fragment Lasów Janowskich z borami sosnowymi. Rezerwat przecina malownicza dolina meandrującej Branwi, nad którą wznosi się wydłużona zalesiona wydma, zwana Porytowym Wzgórzem, miejscem historycznej bitwy partyzanckiej w czerwcu 1944 r.

Rezerwatami leśnymi są:

„Jastkowice”, chroniący cenny zespół wielogatunkowy lasu mieszanego o charakterze naturalnym, ze starodrzewem w wieku 150-200 lat.

„Szklarnia”, chroniący różnorodne zbiorowiska leśne i bory jodłowe o naturalnym charakterze.

„Łęka” w zachodniej części Lasów Janowskich, który chroni wielogatunkowe drzewostany o cechach naturalnych z naturalnie odnawiającym się jesionem.

Rezerwat torfowiskowy „Kacze Błota” obejmuje śródleśne torfowiska wysokie i przejściowe porośnięte borem bagiennym oraz otaczające je wydmy.

Rezerwat wodno-torfowiskowy „Imielty Ług” chroni jedno z większych w Parku torfowisk wysokich, porośnięte karłowatą sosną, wypełniające dużą między wydmową nieckę, której część zajmują stawy będące ostoją ptactwa wodnego.

Rezerwat torfowiskowy „Bagno Rakowskie” to wydłużone obniżenie terenu, które wypełnione jest pokładami torfu i otoczone piaszczystymi wzniesieniami. Obszar obejmuje duże fragmenty starych drzewostanów o zachowanym naturalnym charakterze. Główny walor przyrodniczy stanowią tu bory bagienne, torfowiska wysokie i przejściowe oraz położony wśród nich zespół stawów z roślinnością wodną i szuwarową. Na terenie rezerwatu zidentyfikowano 13 rodzajów siedlisk cennych z europejskiego punktu widzenia. Jest to jedna z ważniejszych w kraju ostoi zagrożonych gatunków ważek i motyli związanych z torfowiskami. Spotkać tu można m.in. ważki – trzeplę zieloną i zalotkę biało czelną oraz motyle – modraszek teleiusa i czerwończyka nieparka. Jest to też ostoja fauny o charakterze puszczańskim takiej jak: wilk, głuszec, cietrzew i jarząbek oraz ptaków drapieżnych, w tym bielik, orlik krzykliwy, trzmielojad, kania czarna i rybołów.

W wielu wsiach na obrzeżach parku zachowały się obiekty budownictwa drewnianego oraz ciekawe przydrożne kapliczki.

Image 

Image 

Do interesujących obiektów należy zaliczyć:

– drewniany dwór (XIX w) w Momotach Górnych oraz Kościół z oryginalnym wyposażeniem wykonanym z różnych gatunków drzewa

– pomnik w centrum Parku na Porytowym Wzgórzu upamiętniający jedną z większych na ziemiach polskich bitew partyzanckich stoczoną z hitlerowcami przez połączone oddziały AL, AK i partyzantów radzieckich

– ośrodki rzemiosła ludowego w Łążku Ordynackim – garncarstwa, w Bukowej – łubiarstwa i plecionkarstwa.

Do najciekawszych miejscowości należą: Zaklików z dwoma Kościołami drewnianym (1550 r) i murowanym (XVII w), Potoczek z zespołem pałacowo-parkowym (XVIII w), Modliborzyce z renesansowym Kościołem (XVII w) i barokową synagogą (1760 r), Janów Lubelski z barokowym Kościołem i Klasztorem Dominikanów (XVII w), klasycystycznymi domami z XIX w i ciekawym muzeum regionalnym, Frampol z renesansowym układem urbanistycznym opartym na planie kwadratu i drewnianymi domami tkaczy z XIX w.

Image 

Image 

Przez teren Parku biegną trzy znakowane szlaki turystyczne:

ścieżka dydaktyczna:

– czerwony Szlak Walk Partyzanckich, Uście – Porytowe Wzgórze – Szklarnia – Łążek Ordynacki – Gwizdów – Lipa – Zaklików.

– żółty Szlak Lasów Lubelskich – Porytowe Wzgórze niebieski Szlak Momoty – Porytowe Wzgórze.

Ścieżka przyrodniczo-leśna Janów – Szklarnia. Atrakcją Parku jest znajdująca się w pobliżu osady leśnej Szklarnia, udostępniona do zwiedzania ostoja konika biłgorajskiego oraz ekspozycja taboru leśnej kolejki wąskotorowej w sąsiedztwie budynku Nadleśnictwa w Janowie Lubelskim.

Baza noclegowa w tym rejonie poprawiła się znacznie. W Janowie znajdują się hotele i zajazdy, przy Nadleśnictwie działa prężnie Ośrodek Edukacji Ekologicznej z bazą dydaktyczną i hotelową. Nocleg można też znaleźć na terenie Ośrodka Sportu i Rekreacji, który dysponuje też wypożyczalnią sprzętu sportowego i wodnego, kąpieliskiem i plażą.

Hotele i ośrodki wypoczynkowe są także we Frampolu i Zaklikowie a kwatery agroturystyczne w Momotach, Batorzu, Potoku Wielkim, Gwizdowie, Malińcu w Cegielni znajduje się Kwatera Myśliwska.

Oprócz atrakcji turystycznych poznać można tutaj żywą kulturę ludową m.in. podczas majowego Janowskiego Festiwalu Folkloru, przeglądu kapel i śpiewaków ludowych oraz podczas konkursu Tradycyjnego Tańca Ludowego w październiku. W lipcu natomiast w Janowie Lubelskim można uczestniczyć w Festiwalu Kaszy „Gryczoki”.

 

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Powered by WordPress
n