n

POŁUDNIOWO ROZTOCZAŃSKI PARK KRAJOBRAZOWY

Park powstał w 1989 roku na powierzchni 20256 ha. Położony jest na terenie Wyżyny Wschodnio – Małopolskiej i Kotliny Sandomierskiej, w województwie podkarpackim w gminie Horyniec i Narol.

Południowo Roztoczański Park Krajobrazowy, przylegający do granicy państwowej z Ukrainą zajmuje wysunięty najdalej na południowy wschód fragment polskiego Roztocza i niewielką część Kotliny Sandomierskiej. Są to w większości obszary zalesione i wyludnione w związku z wysiedleniem ludności Ukraińskiej po II wojnie Światowej.

Główne wyniesienia tworzą: Garb Huty Różanieckiej i Pagóry Horynieckie oraz Pagóry Gorajskie i Garby Werchrackie ( 350 – 390 m n.p.m.). Na szczególne urozmaicenie rzeźby terenu wpływają także głęboko wcięte doliny rzeczne, formy wydmowe, wąwozy i suche jary. Osobliwością geologiczną są fragmenty skamieniałych drzew spotykane w okolicach Siedlisk oraz wychodnie skałek wapiennych, z których najbardziej okazałe są Diabelskie Kamienie pod Dahanami i w rejonie Monasterza oraz grupa głazów koło Nowin Horynieckich, zwana Świątynią Słońca. Na terenie Parku znajdują się rejony źródliskowe Tanwi, potoku Dublen oraz cichów: Rata, Świdnica, Brusienka i Łówcza.

Lasy zajmują 67 % powierzchni Parku, składają się głównie z drzewostanów sosnowych – charakterystyczną cechą roślinności Roztocza Południowego jest znaczny udział żyznej buczyny karpackiej. Porasta ona zbocza głębokich jarów: wzniesień. Największe płaty buczyn zachowały się na zachód od Hrebennego, na północ i wschód od Nowin Horynieckich, na północ od Moczarów oraz na wschód od Mrzygłodów Lubyckich. Buk występuje tu na północno wschodniej granicy zwartego zasięgu. W runie duży udział mają gatunki górskie, niektóre o charakterze reliktowym. Na płaskich wierzchowinach garbu Roztocza występuje typowy grąd, z najbogatszym w kraju, naturalnym stanowiskiem barwinka. Najcenniejszym zbiorowiskiem barowym w Polsce w Parku jest bór jodłowy, znajdujący się poza granicą zwartego zasięgu jodły. Na uwagę zasługuje obecność niewielkiego płatu suboceanicznego boru świeżego, bardzo rzadkiego na Roztoczu. U podnóża strefy krawędziowej Roztocza występują zbiorowiska siedlisk wilgotnych i sosnowy bór bagienny, trzcinnikowi bór bagienny oraz trzęślicowy bór wilgotny. Otaczają one reliktowe płaty zbiorowisk krzewinkowo – torfowcowych, mokrych wrzosowisk i torfowisk. Skłony wydm o ekspozycji południowej porastają płaty suchego boru chrobotkowego. Wzdłuż koryt rzecznych, w obrębie rozlewisk i zastoisk, wystepują zbiorowiska z grupy olsów, z olcha i wierzbą.

Na terenie Parku występuje wiele gatunków roślin rzadkich i chronionych. Cenniejsze to widłak torfowy, widłak wroniec, paprotnik kolczysty, powojnik prosty, rosiczka okrągłolistna i pośrednia, barwinek pospolity, buławnik wielkokwiatowy, gnieźnik leśny, badziszek żałobny, wąkrota zwyczajna, przetacznik górski, sałatnica leśna i szałwia lepka. Do rzadkich ptaków zaliczamy występujące tu: orzełek włochaty, orlik krzykliwy, bocian czarny, przepiórka, siniak, dudek, pliszka górska, dzierzba ródogłowa i puchacz. Wśród ssaków spotkać można: jelenia, sarnę dzika, borsuka, lisa, wydrę, karczownika, piżmaka, kunę leśną, łasicę, gronostaja i tchórza.

Na uwagę zasługuje występowanie kilku gatunków rzadkich owadów, takich jak: modliszka, mieniak tęczowiec, nadobnica alpejska.

Na terenie Parku znajdują się trzy rezerwaty przyrody: rezerwat krajobrazowy „Sołokija” (7,43 ha), chroniący naturalne skupisko kilkuset jałowców, rezerwat torfowiskowy „Źródła Tanwi” (186,73 ha), chroniący rozległe torfowisko źródliskowe oraz rezerwat leśny „Jalinka” (3,80 ha), który chroni naturalne stanowisko lasu grądowego z udziałem jodły.

W granicach Parku zachowało się stosunkowo niewiele zabytków. Najciekawsze z nich to drewniana cerkiew w Wali Wielkiej (XVIII w.) oraz ruiny Klasztoru Bazylianów w Manastyrze ( XVII w.). Dwie cerkwie, obecnie kościoły z przełomu XIX w. i XX w. znajdują się ponadto w Prusiu, Siedliskach i Werchracie. Znacznie cenniejsze obiekty znajdują się na obrzeżach Parku. Należą do nich cerkwie w Radrużu (XVI w.), Hrebennem (XVII w.), Nowym Bruśnie (XVIII w.) i Łowczy (XVIII w.), Kościół w Lipsku (XVIII w.) i zespół pałacowy Łosiów w Narolu (XVIII w.) zespół klasztorny franciszkanów i zespół pałacowy Ponińskich w Horyńcu (XVII i XVIII w.).

Godne uwagi są także licznie występujące na tym terenie kamienne krzyże, figury i rzeźby wykonane w dawnym ośrodku kamieniarskim w Starym Bruśnie (XIX i XX w.) oraz pozostałości umocnień ziemnych i schronów z okresu II wojny światowej (Polanka Horyniecka, Wielki Dział i krągły Goraj).

Przez teren Parku przebiegają trzy znakowane szlaki turystyczne:

  • Zielony szlak im Św. Brata Alberta – Narol – Werchrata – Horyniec Zdrój,
  • Czerwony Szlak Wolnościowy – Huta Lubycka – Siedliska – Hrebenne,
  • Niebieski Szlak – Huta Lubycka – Długi Goraj – Krągły Goraj,

W okolicy Parku przebiega:

  • Czarny Szlak – Narol – Bełżec

Ponadto wyznaczono trzy ścieżki dydaktyczne: „Kobyle Jezioro” (2 km) w rezerwacie „Źródła Tanwi” „Dolina Brusienki” (11 km) i ścieżkę przyrodniczo – kulturową z Horyńca Zdroju do Nowin Horynieckich (11 km).

Obiekty bazy hotelowej znajdują się w Horyńcu Zdroju, Werchracie i w Narolu.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Powered by WordPress
n