n

Rzekotka drzewna (Hyla arborea)

Rzekotka drzewna to jedyny krajowy i jeden z nielicznych w Europie płaz o wybitnie nadrzewnym trybie życia. Rodzina rzekotkowatych z rzędu płazów bezogonowych obejmuje 37 rodzajów i ponad 500 gatunków, z których większość występuje w wilgotnych tropikalnych lasach Ameryki Środkowej i Południowej oraz Australii.

Rozmieszczenie geograficzne:

Rzekotka drzewna zasiedla całą Europę środkową i południową, północno – zachodnią Afrykę oraz Azję Mniejszą. Z uwagi na tak szeroki zasięg występowania wyodrębniło się kilka podgatunków. Na terenie Europy opisano 6 podgatunków. W Polsce, tak jak na prawie całym obszarze naszego kontynentu żyje przedstawiciel gatunku nominalnego. Pozostałe podgatunki żyją na krańcach zasięgu rzekotki drzewnej.

Środowisko występowania:

Rzekotka w Polsce żyje szczególnie na nizinnych terenach pokrytych zaroślami, niskimi krzewami oraz drzewami liściastymi. Przyssawki na końcach palców pomagają jej utrzymywać się na liściach nawet wtedy, gdy wieje silny wiatr. Najczęściej przebywa na liściach rozmaitych niskich krzewów, zarośli, rzadziej w koronach wysokich drzew lub w niskiej trawiastej roślinności łąk.

Spotyka się ją w liściastych lub mieszanych lasach, zagajnikach bardzo często w parkach, sadach w ogrodach zwłaszcza na krzewach malin w niedalekiej odległości od cieków wodnych, rzek, jezior lub zbiorników wodnych. W górach jest rzadka, występuje tylko w piętrze regla dolnego i zależy od obecności zbiorników wodnych  oraz od ich warunków termicznych.

Wygląd

Rzekotka ma ciało o delikatnej i wątłej budowie, owalne wydłużone, grzbietobrzusznie spłaszczone. Głowa krótka, płaska w przedniej części silnie kanciasta, pysk szeroko zaokrąglony (samiec od 31-51, samice 37-60 mm). Małe otwory nosowe, blisko siebie położone znajdują się na samej krawędzi głowy. Oczy silnie wystające, szeroko rozstawione, źrenice poziomo eliptyczne o złotawym  zabarwieniu tęczówek, błony bębenkowe okrągłe o średnicy mniejszej od średnicy oka, dobrze widoczne.

Uwagę zwracają wyjątkowo długie tylne kończyny umożliwiające wykonywanie długich skoków wśród listowia. Palce rzekotki zakończone są okrągłymi lepkimi przylgami służącymi do chodzenia po gładkich pionowych  powierzchniach. Miedzy palcami tylnych kończyn rozpięte są wąskie błony pławne.
Skóra rzekotki jest na grzbiecie gładka, lśniąca i delikatna, na brzuchu i na bokach nieznacznie chropowata. Zasadniczym kolorem grzbietu jest zieleń, jednakże dzięki ogromnej zdolności do zmiany ubarwienia może ona w zależności od podłoża, pory roku, a nawet wilgotności, przybierać najrozmaitsze odcienie od bardzo ciemnego po jasnożółte i to w ciągu 15-20 minut. Brzuch jest białawy i lepki co dodatkowo ułatwia utrzymanie się na gładkich powierzchniach.

U rzekotki drzewnej brak jest oznak dymorfizmu płciowego. Jedyną cechą na ogół łatwo umożliwiają odróżnianie płci u dorosłych okazów jest występowanie u samca na podgardzielowej powierzchni skóry dużej ciemnozielonej plamy. Zarówno plama jak i skórne fałdy wiążą się obecnością dużego pojedynczego rezonatora mieszczącego się wewnątrz gardzieli pod językiem.
W czasie wydawania głosu godowego przez samca rezonator zostaje rozdęty, tworząc pod gardzielą pęcherz, którego wielkość jest kilkakrotnie większa od samej głowy.

Pora godowa i składanie jaj.

Rzekotka jest gatunkiem najbardziej ciepłolubnym spośród wszystkich naszych płazów bezogonowych. Przebieg godów i składanie jaj uzależnione jest od temperatury powietrza, a przede wszystkim wody. Po śnie zimowym budzą się pod koniec marca przy temperaturze powietrza powyżej 8,50C. Pierwsze samce zjawiają się w stawach już z początkiem kwietnia i po podwyższaniu  temperatury wody do 12-140C rozpoczynają wydawanie głosów godowych. Gody odbywają się najbardziej intensywnie w ciepłe i wilgotne noce na początku maja. Są one tym intensywniejsze im cieplejsza panuje pogoda. Natomiast każde obniżenie temperatury powietrza do ok. 10c i wody poniżej 15c powoduje przerwanie godów.

Samica odnajduje partnera kierując się wydawaniem przez niego charakterystycznym  głosem. Samce odzywają się głośno, a ich głos jest najbardziej donośny wśród polskich płazów. Można go usłyszeć nawet z odległości 1 kilometra. Przypomina wysoki ciągły turkot. Samiec przytrzymuje samicę, która składa do 1000jaj w pakietach wielkości orzecha włoskiego. Jeden pakiet zawiera od 10 do 50 jaj o barwie żółtawej, osłoniętych galaretowatą otoczką. Rzekotki składają skrzek na dnie stojących zbiorników wodnych. W zbiornikach powinna znajdować się również roślinność wodna potrzebna kijankom. Samice po złożeniu jaj opuszczają staw natomiast samce dalej szukają szczęścia i zostają nad wodą jest przez dłuższy czas nawet do lipca.

Kijanka

Kijanki opuszczają osłony jajowe w stadium dobrze uformowanej płetwy ogonowej zaś długość ich waha się od 5-6 mm. W chwili opuszczania osłon jajowych mają jasnożółtą barwę. Początkowo kijanki przyczepiają się do roślin wodnych za pomocą przylgi, dopiero starsze pływają, mają oczy szeroko rozstawione po bokach ciała, co jest cechą wyjątkową wśród krajowych płazów bezogonowych. Długość w stadium maksymalnego rozwoju dochodzi do 50 mm. Rozwój kijanek trwa przeciętnie ok. 3 miesiące. W zależności jednak od warunków panujących w danym stawie zwłaszcza temperatury wody, obfitości pokarmu, może trwać krócej lub dłużej. Główna metamorfoza przebiega na ogół w lipcu i sierpniu, kijanki przeobrażają się w malutkie 13-15 mm rzekotki. Gdy przeobrażenie spóźnia się może zaistnieć przypadek zimowania kijanek w stawach. Dojrzałość płciową rzekotki osiągają po około 2 latach. Na sen zimowy rzekotki udają się pod koniec września i na początku października. Zimują gromadnie, wyłącznie na lądzie pod warstwą opadłych liści lub w różnych szczelinach.

POKARM

Rzekotka aktywna jest głównie o zmierzchu i w nocy. Czekając na zdobycz, najczęściej siedzi nieruchomo, a gdy nadchodzi jakiś owad, łapie go szybkim wyrzutem języka i nawet w locie prawie nigdy nie chybia. Wystrzeliwany z jamy ustnej język, pokryty jest klejącą wydzielina do której przykleja się ofiara. Pokarmem są głównie muchówki i błonkówki, ale nie gardzi też skorkami, pluskwiakami, mrówkami, chrząszczami, motylami, pająkami a także w mniejszych ilościach ślimakami. Większość czasu poświęca na czatowanie, ale potrafi również wyskoczyć by schwytać owada w locie. W pokarmie rzekotki występują wyłącznie owady dzienne oraz sucholubne. Brak jest natomiast ściśle związanych ze środowiskiem wodnym. Świadczy to, że poza okresem godowym dla którego scenerią są stawy rzekotka przebywa na lądzie.

Ochrona i przyczyny zagrożenia:

Rzekotka drzewna jest objęta w Polsce ochroną gatunkową. Do głównych przyczyn zmniejszenia populacji przyczyniło się:

  • w pewnym okresie masowe używanie szkodliwych substancji chemicznych – owadobójczych,
  • wahania klimatyczne i suche lata,
  • niszczenie środowisk naturalnych rzekotki.

Podstawową formą ochrony rzekotki jest ochrona jej miejsc rozrodu, niewielkich zbiorników wodnych porośniętych obficie roślinnością szuwarową.

Ciekawostki:

  • Biologom rzekotka znana jest od roku 1758, kiedy to została po raz pierwszy opisana przez szwedzkiego naukowca Korola Linneusza.
  • Rzekotka należy do gromady płazów, ale ma gładką, lśniącą, pozbawioną skupisk gruczołowych skórę. Większość płazów nie budzi ludzkiej sympatii, ze względu na niezbyt przyjemny wygląd. Rzekotka jest pod tym względem absolutnie wyjątkowa.
  • Rzekotkę przed drapieżnikami chroni silna trucizna wytwarzana w małych ilościach przez gruczoły skórne, poza tym jest zupełnie bezbronna. Jest łakomym kaskiem dla zaskrońca oraz różnych ptaków i ssaków, trudno ją zauważyć z powodu doskonałej barwy maskującej zlewającej ją idealnie z tłem otoczenia i kształtem przypominającym liść. Dodatkowo w przypadku zagrożenia zastyga w bezruchu, natomiast spłaszczona najczęściej spada w gęstwinę liści poniżej.
  • Charakterystyczna dla rzekotek jest czarna wąska linia brzeżna biegnąca od otworu nosowego ku tyłowi, idealnie na pograniczu grzbietowej i brzusznej powierzchni ciała.
  • Samce rzekotki uchodzą za najgłośniejsze płazy w Polsce. W okresie godowym ich rezonatory wydają dźwięki o takiej sile i częstotliwości, że są słyszane w promieniu kilku kilometrów, co jest niesłychane, wziąwszy pod uwagę mikre ciałko, z którego wydobywa się głos. Samce śpiewają do późnych godzin nocnych. Rankiem odpoczywają w nadbrzeżnej roślinności. Poza okresem godów żyją na ogół samotnie. Zdarza się jednak, że kilka osobników przebywa na jednym drzewie. Można to stwierdzić po charakterystycznym skrzeczeniu wydawanym podczas życia lądowego. Zupełnie innym niż głos godowy.
  • Dawniej często hodowano rzekotki wierząc, że potrafią przepowiadać pogodę. Umieszczano je w szklanych naczyniach z małą drabinką. Jeśli wspinała się na drabinkę to oznaczało pogorszenie się pogody. Teraz wiemy, że był to przesąd.
  • Hodowanie rzekotek tak jak i innych zwierząt chronionych jest u nas prawnie zabronione.
  • Zdobyczą rzekotki padają również jadowite owady takie jak osy, gdyż ich jad nie szkodzi tym płazom.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Powered by WordPress
n