n

Skorki, cęgosze (Dermaptera)

Skorki, cęgosze (Dermaptera) to rząd z nadrzędu prostoskrzydłych, który obejmuje 1300 gatunków występujących głównie w rejonach tropikalnych i subtropikalnych.

Image 

Są to owady średniej wielkości i duże, na ogół smukłe, masywne spłaszczone grzbieto-brzusznie, o ciele gładkim, ubarwionym dość jednolicie żółto, brązowo lub czarno.

Skorki mają dość dużą głowę, osadzoną ruchomo, z gryzącymi narządami gębowymi skierowanymi do przodu, oraz zwykle dość długie czułki wieloczłonowe. Przedtułów, pierwszy segment tułowia jest największy i jest osadzony ruchomo na zrośniętych w jedną całość pozostałych członach tułowia. Na końcu dziesiątego segmentu znajdują się przydatki odwłokowe w formie cęgów, kleszczy, są to organy obronne, u samców zakrzywione, u samic proste.

Przednie skrzydła skorków są utworami skórzastymi, służą one jako osłona delikatnych skrzydeł tylnych będących nader kunsztownymi tworami, zupełnie nie przypominającymi skrzydeł innych owadów.

Te półkoliste skrzydła składają się jak wachlarz, a następnie zaginają się dwukrotnie w płaszczyźnie poprzecznej i tak złożone chowają się pod krótkimi skrzydłami pokrywowymi. Na ogół jednak skorki nie robią użytku ze skrzydeł. Poruszają się natomiast zwinnie i szybko po ziemi.

Na tylnych brzegach trzeciego i czwartego segmentu odwłokowego ulokowane są u większości skorków gruczoły wytwarzające wydzielinę o zapachu kwasu karbolowego i gromadzące ją w pęcherzykach.

W Polsce żyje 10 gatunków skorków.

Image Skorka pospolitego (Ferficula auricularia) każdy z harcerzy zna od najmłodszych lat.

Na obozach nazywano go szczypawką, niewątpliwie dlatego, że na końcu ma on dwa szczypce, gromadził się w narożach namiotów, wystraszony ratował się pieszą ucieczką, gdyż natura poskąpiła mu skrzydeł.

Skorek zwyczajny jest owadem powszechnie znanym za względu na swą wszędobylskość. Prowadzi nocny tryb życia, a za kryjówki służą im szpary i rozpadliny oraz ściółka. Występuje pod korą drzew i pod kamieniami, a także w warzywach i opadłych owocach, znajdujemy go nie tylko w lasach i sadach ale i na polach, łąkach wśród liści, nasion w domkach ptasich, a nawet trafia się w mieszkaniach, do których sam przypadkowo zawędruje lub też jest przenoszony na kwiatach, jarzynach lub ze sprzętem albo w plecakach po obozach.

Skorek żywi się odpadkami roślinnymi i zwierzęcymi, zjada pręciki i słupki roślin. Nie gardzi mszycami, pająkami i gąsienicami.

Żeruje też w uszkodzonych przez gąsienice i osy owocach. Należy do pantofagów czyli wszystkożernych. Ciekawą właściwością naszego skorka jest instynkt macierzyński samic, które opiekują się zniesionymi jajami. Znoszenie jaj zaczyna się zwykle wiosną pod kamieniem na dnie domku, który budują jesienią z piasku i różnych odpadków. Na jajach siedzi dniami i nocami i oddala się tylko dla poszukiwania sobie jedzenia. W tym czasie zostaje wypędzony z gniazda samiec, z którym samica przebywała razem całą jesień i zimę. Stwierdzono, że nie chronione i nie pielęgnowane przez samicę jaja giną szybko opanowane przez grzyby.

Image Wylęgłe z jaj larwy są białe, prawie przezroczyste, na słabych nóżkach ledwo się utrzymują i zginęłyby bez opieki, dlatego samica jest zawsze przy nich, zbiera je pod siebie jak kura kurczęta, prowadzi je i wyszukuje im żywność, daje znaki aby się zbytnio nie oddalały, zasłania przed dokuczliwym słońcem.

W ciągu roku rozwija się jedno pokolenie skorka pospolitego, występuje tu przeobrażenie niezupełne, larwy są bardzo podobne do postaci dorosłej.

Gatunek ten choć wyrządza niekiedy nieznaczne szkody w ogrodach, niszcząc kwiaty i uszkadzając cebulki, warzywa i owoce, to z drugiej strony zjada mszyce i inne szkodniki.

W ludowych wierzeniach posądzany był o wchodzenie do uszu ludzi śpiących i przebijanie błony bębenkowej, co absolutnie nie odpowiada prawdzie, często przez to nazywany był „uchowiertką”.

W rzeczywistości otwór w uchu może być dla skorka tak samo przygodną kryjówką, jak pierwsza lepsza szpara w drewnie.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Powered by WordPress
n