n

Szałwia lepka

SZAŁWIA LEPKA (Salvia glutinosa)

Szałwia to rodzaj roślin z rodziny jasnotowatych. Rośliny z tego rodzaju występują w stanie dzikim na obszarach ciepłych, rzadziej umiarkowanych. Rodzaj liczy około 1000 gatunków. Gatunkiem typowym jest szałwia lekarska.

W Polsce dziko występuje 4 gatunki, szałwia lepka , łąkowa, okręgowa i omszona, występują też gatunki uprawiane jako rośliny ozdobne, lecznicze i przyprawowe.

 Image

WYSTĘPOWANIE:

Szałwia lepka jest gatunkiem górskim, środkowoeuropejskim. Jej zasięg występowania rozciąga się od wschodnich Pirenejów aż po Krym.

Ponadto, występuje także w Apeninach, na Korsyce, w Górach Dynarskich oraz w Turcji, na Kaukazie i w Iranie. W Polsce osiąga północną granicę zasięgu. Występuje w całych Karpatach, na ich pogórzu i na Roztoczu. Sporadycznie spotykana w Sudetach i na Dolnym Śląsku.

SIEDLISKO:

W wyższych partiach gór spotykana jest po regiel dolny w zbiorowiskach ziołoroślowych w lasach i wąwozach, w położeniach niższych rośnie głównie w cienistych lasach bukowych i świerkowych, w sąsiedztwie cieków, niekiedy przy wilgotnych skrajach dróg i na porębach.

Preferuje gleby świeże do wilgotnych, eutroficzne o odczynie obojętnym do zasadowego.

Image 

OPIS ROŚLINY:

Szałwia lepka jest byliną która może osiągnąć wysokość 50-100 cm. Posiada łodygę wzniesioną rozgałęzioną, w dole najczęściej nagą, w górnej części lepką i mocno owłosioną włoskami prostymi i gruczołowatymi. W dotyku cała roślina wydziela lepką substancję. Łodyga w przekroju jest czworokątna w części dolnej lekko zdrewniała przypomina mały krzew.

Liście ustawione nakrzyżlegle, są trójkątnie jajowate, w nasadzie sercowato oszczepowate na brzegu nieregularnie ząbkowane, na szczycie zaostrzone, puszysto owłosione. Liście dolne duże, o blaszkach długości 8-16 cm na długich 6-12 centymetrowych ogonkach, ku górze coraz krótszych, mniejszych, aż do siedzących z klinowatą nasadą.

Kwiaty zebrane po sześć w oddalonych nibyokółkach tworzą luźny wydłużony kwiatostan długości 15-30 cm. Sam kwiat dł. 4,5 cm na krótkiej ok. 6 mm szypułce gruczołowato owłosionej, charakteryzuje się kielichem dwuwargowym lekko owłosionym z górną wargą jajowatą, całobrzegą.

Podkwiatki zielone, krótsze od kielicha. Korona duża długości 3-4 cm dwuwargowa jasnożółta z czerwonawą dolną wargą.

Kwitnie od lipca do września.

Owocem jest rozłupnia rozpadająca się na cztery odwrotnie jajowate rozłupki – nasiona ok. 4 mm długości.

W zimie większość części nadziemnych obumiera.

Podobną do szałwii lepkiej jest roślina czyściec prosty, który rośnie na łąkach, obrzeżach lasów i w zaroślach. Ma on liście pokryte licznymi włoskami ale jego biało żółtawe kwiaty są o wiele mniejsze niż kwiaty szałwii.

Image 

CIEKAWOSTKI:

  • szałwia lepka nie ma aromatycznego zapachu tak jak szałwia lekarska, nie jest też używana w celach leczniczych,

  • nazwa gatunkowa glutinosus znaczy kleisty, lepki z łacińskiego gluten – klej,

  • w dawnych czasach szałwia lepka była stosowana do piwa 1:1 z chmielem, oraz aromatyzowano nią wina.

 

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Powered by WordPress
n