n

SZCZEBRZESZCZYŃSKI PARK KRAJOBRAZOWY

Park ten utworzony został w 1991 roku na powierzchni 20 209 ha. Obejmuje on regiony geograficzne Wyżyny Wschodniomałopolskiej, Kotliny Sandomierskiej, a szczególnie mezoregion Roztocza i Równiny Biłgorajskiej.

Park Szczebrzeszyński leży w województwie lubelskim na terenie gmin Biłgoraj, Frampol, Goraj, Terespol, Radecznica, Sułów, Szczebrzeszyn i Zwierzyniec. Właściwie leży we wschodniej części Roztocza Zachodniego i obejmuje dwa garby wysoczyznowe rozdzielone szeroką zatorfioną doliną Gorajca. Od wschodu granicę parku stanowi mająca podobny charakter dolina Wieprza. Od południa Park graniczy z Roztoczańskim Parkiem Narodowym obejmując też część jego otuliny.

Wzniesienia na obszarze Parku przekraczają w kilku miejscach 320 m npm. Najwyższym wzniesieniem jest wzgórze Dąbrowa (344 m npm) położone na północny zachód od Zwierzyńca. Wzgórza pokrywa gruba warstwa lessu. Dominującym typem krajobrazu jest klasyczny krajobraz wąwozów lessowych, tworzących na zboczach wzgórz gęstą sieć bocznych rozgałęzień. Niektóre z wąwozów mają po kilka kilometrów długości i kilkadziesiąt metrów głębokości. Największy system wąwozów znajduje się na południowy zachód od Szczebrzeszyna i zwany jest Piekiełkiem. Południowa część Parku obejmuje skrawek Puszczy Solskiej z torfowiskiem Bagno Tałandy.

Najważniejszą rzeką w Parku jest Gorajec. Jej źródła znajdują się na Bagnie Tałandy, uchodzi zaś do Poru, płynącego północnym skrajem Parku. Por uchodzi natomiast do Wieprza, wyznaczającego wschodnią granicę Parku. Obszar wysoczyzn i wzgórz jest terenem pozbawionym cieków, a w wąwozach woda pojawia się tylko okresowo, po większych opadach. W dolinie Poru pod Zaporzem biją obfite źródła.

Najcenniejszymi zbiorowiskami leśnymi są buczyna karpacka, porastająca zbocza wzniesień i głębokich jarów oraz bór jodłowy, występujący w dolnych partiach zboczy i w obniżeniach pomiędzy wzniesieniami.

Nasłonecznione zbocza wzgórz i wąwozów pokrywają zbiorowiska roślinności kserotermicznej. Największe ich powierzchnie spotyka się w okolicach Zakłodzia, Kawęczynka oraz na południowy zachód od Szczebrzeszyna. Interesujące jest także torfowisko wysokie na Bagnie Tałandy, porośnięte karłowatą sosną i brzozą omszoną.

Charakterystyczne są licznie występujące tu rośliny ciepłolubne, wśród których jest wiele gatunków rzadkich takich jak: szczodrzeniec ruski, pluskwica europejska, zawilec wielokwiatowy, miodunka miękkowłosa, dzwonek syberyjski, rutawka mniejsza, leniec pospolity, szałwia łąkowa, powojnik prosty, koniczyna pagórkowata i kłosownica pierzasta.

Wśród rzadkich roślin są też gatunki górskie: paprotnik kolczysty, paprotnik Brawna, zankocica skalna, czyściec górski, żywiec gruczołowaty i szałwia lepka. Do ciekawych roślin leśnych należą: gwiazdnica wielokwiatowa, jaskier kaszubski, marzanka wonna, kosmatka owłosiona i szczodrzeniec zajęczy. W grupie roślin torfowiskowych wierzba borówkolistna, modrzewica zwyczajna, przygiełki biała i brunatna, rosiczka okrągłolistna i wełnianka pochwowata.

Wśród fauny parku występują ptaki: gołębiarz, krogulec, puszczyk, płomykówka, krwawodziób, rycyk, kszyk, kruk, dzięcioł czarny, siniak, gil, muchołówka żałobna, kląskawa i zniczyk.

Ciekawą grupą bezkręgowców występującą w okolicach Szczebrzeszyna są krocionogi, zwłaszcza gatunki górskie.

W granicach Parku nie ma rezerwatów przyrody, jest jednak kilka pomników przyrody, z których najciekawsze to kilkusetletnia lipa w Szperówce oraz źródła w dolinie Poru w Zaporzu.

Najcenniejszy zespół zabytkowy znajduje się w Szczebrzeszynie, gdzie zachował się średniowieczny układ urbanistyczny, ruiny zamku z XVI w. grupa cennych XVI-wiecznych obiektów sakralnych: kościół parafialny, kościół i klasztor dominikanów, cerkiew prawosławna i synagoga, kilkadziesiąt domów mieszkalnych z XVIII i XIX w. oraz duży zespół pałacowy rezydencji Zamoyskich z ogromnym parkiem znajdujący się we włączonym w granice miasta Klemensowie. Zabytkowy XVII-wieczny kościół i klasztor bernardynów w Radecznicy stanowią ośrodek kultu św.Antoniego, znajduje się tu także poświęcona temu świętemu kaplica na wodzie. W Sąsiadce znajduje się duże średniowieczne grodzisko, będące pozostałością jednego z Grodów Czerwieńskich. Na uwagę zasługują także drewniane roztoczańskie chaty z początku XX w., których najwięcej zachowało się w Lipowcu. Cenny zespół zabytków znajduje się w leżącym na obrzeżu Parku Zwierzyńcu. Zachował się tu zabytkowy układ przestrzenny z XVI w. barokowy „Kościółek na wodzie” (XVIII w.) oraz zespół zabudowań dawnego zarządu ordynacji Zamoyskiej (XVIII – XIX w.).

w Zwierzyńcu mieści się ponadto Dyrekcja Roztoczańskiego Parku Narodowego i podległy jej Ośrodek Edukacyjno-Muzealny.

Przez teren Parku biegną cztery znakowane szlaki turystyczne:

  • niebieski Szlak Centralny (Zwierzyniec – Góry – Kawenczynek – Szperówka – Sąsiadka – Radacznica – Hosznia Ordynacka),

  • żółty Szlak Roztoczański na odcinku Zwierzyniec – Wygwizdów – Lipowiec – Trząsiny – Kajetanówka – Hedwiżyn

  • czerwony Szlak Partyzancki na odcinku Szczebrzeszyn – Szperówka,

  • czarny Szlak na odcinku Zwierzyniec – Wywłoczka – Góry – Lipowiec.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Powered by WordPress
n