n

ZIMOWIT JESIENNY ( Colchicum autumnale)

 

Zimowit należy do rodziny liliowatych i obejmuje 60 gatunków występujących głównie na obszarze śródziemnomorskim oraz w Azji Środkowej. W Polsce występuje zimowit jesienny i jest to jego północna granica zasięgu w Europie. Jest to roślina występująca w niższych obszarach górskich naszych Karpat i Sudetów, sięgając po I piętro regla dolnego, oraz sporadycznie na nizinach podgórskich.

Lubi wilgotne łąki widne lasy mieszane i rzadkie zarośla. Wymaga gleb świeżych lub wilgotnych gliniasto – ilastych lub gliniasto – piaszczystych zasobnych w składniki mineralne.

Image 

CHARAKTERYSTYKA:

Ziemowit to bylina z jajowatą bulwą o średnicy 3 cm pokrytą brunatnymi łuskami. Na wiosnę z bulwy wyrastają 2-3 liście odziomkowe wąsko lancetowate, nagie błyszczące mające długość do 30 cm i szerokość 4 cm. Liście obejmują łodygę zrośniętymi pochwami. W kącie najwyższego liścia mieści się na krótkim trzonku owoc – torebka dojrzewająca pod koniec lipca i pękająca na 3 części, a z niej wysypują się okrągławe, brązowe nasiona.

Po obumarciu liści latem, wprost z bulwy wyrastają kwiaty. Jest ich 1-3. okwiat złożony z bladej, długiej rurki i 6 różowo purpurowych płatków. Ich wysokość przekracza 20 cm. Kwiat składa się z 6 pręcików i słupka o 3 szyjkach. Kwitnie od sierpnia do września. Zimowity zapylają pszczoły, trzmiele, motyle i muchy, a niekiedy nawet ślimaki. Po zapyleniu kwiaty więdną, owoce zaś wraz z nasionami rozwijają sie pod ziemią w okresie zimowym.

Zimowit z wyglądu przypomina krokusy, ale w przeciwieństwie do nich zakwita jesienią, jest od nich większy i w okresie kwitnienia nie ma liści.

OCHRONA:

W Polsce Zimowit jesienny jest rośliną objętą ścisłą ochroną gatunkową.

 

ZASTOSOWANIE I CIEKAWOSTKI:

Zimowit należy do roślin leczniczych. Surowcem zielarskim są nasiona i rzadziej bulwy. Główną leczniczą substancją tej rośliny jest Kolchicyna. Wyizolowana w preparatach używana jest przy reumatyzmie stawowym, skazie moczanowej i nowotworach.

W homeopatii i medycynie ludowej wykopane wiosną bulwy wykorzystuje sie przy dolegliwościach mięśni szyi oraz karku, chorobach stawów pochodzenia reumatycznego oraz o charakterze padaczkowym. Wywar z bulw i kwiatów stosuje się przeciw robakom u dzieci i u bydła.

Ziemowit to też roślina trująca.

Na pastwiskach omijany jest przez dorosłe bydło i konie. Zwierzęta instynktownie wyczuwają, iż roślina jest trująca i ja omijają zarówno świeżą jak i suszoną w sianie. Natomiast zawarty we wszystkich częściach rośliny alkaloid nie szkodzi owcom i kozom, ale ich mleko po takiej diecie nie nadaje się do spożycia i staje się trujące.

Zatrucia zimowitem są ciężkie i tym niebezpieczniejsze, że objawy (pieczenie i swędzenie w gardle i jamie ustnej oraz mdłości) występują dopiero po kilku godzinach. Może wystąpić porażenie ośrodkowego układu nerwowego, obrzęk płuc, niewydolność nerek, a nawet śmierć na skutek niewydolności układów oddechowego czy krążenia.

Nie należy pozwalać w jesieni na zrywanie tych kruchych różowych kwiatów, należy wiedzieć że nawet woda w której stoją w wazonie też jest trująca.

Liście, słabo tylko trujące używa się do przyrządzania roztworów do farbowania pisanek na żółto. Kolchicyna przyspiesza też podział komórek co wykorzystuje się w hodowli roślin.

Z zimowitem wiązano dawniej różne zabobony:

  • noszone bulwy w kieszeni miało zapobiegać bólowi zębów

  • zjedzenie roślinny na czczo miało być lekiem na żółtaczkę

W starożytności roślinę nazywano colchicum od krainy u podnóża Kaukazu – Kolchidy. Zgodnie z grecką legendą zimowity zakwitły w tym miejscu globu z czarodziejskiego napoju sławnej Medei, którego kilka kropel upadło na ziemię i przemieniło się w różowo fioletowe kwiaty Ziemowita.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Powered by WordPress
n